YERLİ MALI HAFTASI KUTLANMASININ TARİHÇESİ VE TÜRK MALLARININ KULLANILMASININ ÖNEMİ
Türkiye’de 12-18 aralık tarihleri arasında ki hafta “Yerli Malı Haftası” olarak kutlanır. Resmi adı ile “Tutum, Yatırım ve Türk Malları Haftası” olan bu haftanın amacı, yerli tüketimin bilinçli olarak artması ve üretimde yerli ham madde kullanımını özendirmektir.
Bir ülkenin kendi topraklarında ürettiği, doğal olarak çıkardığı mallar ve canlı bitkiler, hayvanların tamamına yerli malı denir. Devletler milli temelli ekonomik politika fikirlerini devamlı öne çıkararak ayakta kalmaya çalışmışlar. Bu anlayış, 1789 Fransız ihtilalinden sonra her alanda olduğu gibi ekonomik alanda da dünyada ki tüm devletler millileşme ye yöneldiler. Tüm devletler öncelikle milli sınırları içindeki bulunan ham madde kaynaklarını, ürettikleri her türlü mamul ürünleri vatandaşlarına sunmaya başladılar. Bu anlayıştan yola çıkılarak milliyetçilik anlayışı ile yerli malı kullanma ortaya çıktı.
Osmanlı Devletinde bu anlayış devlet yöneticileri tarafından benimsenerek, 19. yüzyılda Osmanlı Devleti, kapitülasyonların ekonomiye olumsuz etkileri, kayıp edilen savaşlar, yapılan antlaşmalarda ekonomik tavizler nedeni ile dağılma dönemine girmiştir. Avrupa’da Fransız ihtilali ile ekonomik ve siyasi alanda yaşanan değişimler ve gelişmeler Osmanlı Devletine kendi coğrafyasında olumsuz etkiler bırakmıştır. Osmanlı Padişahı III. Selim döneminde yerli malı üretimi ve tüketimi konusuna önem verilir. III. Selim Özellikle yerli kumaştan elbiselerin yapılmasını teşvik ederek uygulamıştır. II. Mahmut daha da ileri giderek yabancı devletlerden gelen kumaşlardan elbise yapmayı yasaklamış. 1827 de Sultan Sarayında bir iplikhane kurdurmuştur. Ayrıca bir çok sanayi kuruluşunun Osmanlı topraklarında kurulması için çalışmalar yapmıştır. İngiltere’nin Sanayi İnkılabını gerçekleştirmesi, Osmanlı Devletinin Sanayi İnkılabına ayak uyduramaması, Kayıp edilen savaşlar, yabancı sanayici ve tüccarlara verilen tavizler bu atılımları sonuçsuz bırakmıştır. Osmanlı toprakları serbest bölge haline gelerek, milli ve yerli üretim ucuz yabancı kumaşlar karşısında kaybolup gider.
- Meşrutiyetin ilanından sonra Osmanlı Devletinde iktidar olan İttihat Ve Terakki yöneticileri bir milli ekonomi duruşu sergilemiş olsalar da I. Dünya Savaşına girmiş olmaları her şeyi alt üst eder. İttihat ve Terakki anlayışının körü körüne Alman hayranlığı Alman Mallarının, silahlarının Osmanlıyı istila eder. Bu dönemde yerli malı anlayışı kayıp olur.
17 Şubat 1923 de İzmir’de “İzmir İktisat Kongresi’ toplanır. Bu kongre Türkiye’nin ekonomik bakış açısını ve millileşmesini belirleyen kongredir. Mustafa Kemal ATATÜRK açılış konuşması yapar. Atatürk açılış konuşmasında; Aşağıdaki özlü sözleri kullanır.
“Yeni Türkiye’mizi layık olduğu olduğumuz düzeye eriştirebilmemiz için mutlaka ekonomimize birinci derecede önem vermek zorundayız. Çünkü zamanımız tamamen bir ekonomi devresinden başka bir şey değildir.”
“Siyasi, askeri zaferler ne kadar büyük olursa olsunlar, ekonomik zaferlerle taçlandırılmamışlarsa meydana gelen zaferler devamlı olamaz.”
“Ekonomi demek her şey demektir.Yaşamak için, mutlu olmak için, insan varlığı için ne lazımsa onların hepsi demektir. Ziraat demektir, ticaret demektir, çalışma demektir, her şey demektir.”
Mustafa Kemal Atatürk döneminde yerli malı kullanma tarım, ticaret, sanayi ve her alanda ağırlık verilerek devam etti. Özellikle Lozan Antlaşmasında kapitülasyonların kaldırılması için büyük mücadele verilmiştir.
12 Mart 1929 dönemin Başbakanı İsmet İnönü TBMM de İzmir İktisat kongresi kararlarına uygun bir konuşma yapar. Bu konuşmanın özü, ulusal ekonomiyi güçlendirme, yerli malı kullanmanın faydaları tutumlu olmanın gerekliliği üzerine idi. (1929 yılı dünya da ekonomik krizin yaşandığı “Kara Perşembelerin” dolduğu yıllar) Aralığın ikinci haftası bu tarihten itibaren “Yerli Malı Haftası ” olarak kutlanmaya başlandı.
1946 yılında Türkiye Cumhuriyetinde resmi olarak kutlanmaya başlandı. 1983 yılında da bu günkü adı olan “Tutum, Yatırım ve Türk Malları olarak literatüre geçti.
SONUÇ OLARAK: Bu haftanın önemi Türkiye Cumhuriyetinde ve Türk Milletinde Kovit 19 (Korona Virüs) salgın döneminde ekonomik, siyasi,sağlık, bilimsel ve teknolojik, tarimsal ve insan kaynaklarını kullanılması açısından daha iyi anlaşılmaya başlandı. Bu alanları örneklerle açıklayarak yerli değerlere sahip çıkalım.
A-)Eğitimde kaliteyi artırarak yetişmiş insan gücümüzü artırarak, imkanlar vererek beyin göçüne izin vermemeliyiz.(Örnek 1; Kovid 19 aşısını bulan Almanya’da yaşayan, bilimsel çalışma yapan Dr. Uğur Şahin ve eşi Dr. Özlem Türeci öz ve öz bu vatanın evlatları. İmkan verilse bu aşıyı Türkiyede yapsalar olmazmıydı?)
B-)Tarımda Anadolu topraklarında yetişen doğal tarım ürünlerinin üretimini artıralım., Ucuz diye yabancı gıda maddelerini alıp sağlığımızı bozmayalım.(Örnek 2; Bilimsel olarak ispatlanmış olan genleri değiştirilen gıdalar insanları obezite yapmaktadır. )
C-)Bilim ve teknik alanda TÜBİTAK, USAŞ, ASELSAN vb. kurumların çalışmalarını takdirle karşılıyoruz. Bu çalışmalardan da gurur duyuyoruz. (Örnek3; Suriye de, Kuey Irak ta, Libya da ve Azerbaycan Ermanistan arasındaki Karabağ’ın kurtarılmasında İHA, SİHA, HELİKOPTER, ve TANKLARIN Katkılarını gördük. İşte bunlar milli değerlerimiz.)
D-) Ekonomik açıdan yurdumuzda çıkarılan, yetiştirilen, üretilen malları kullanarak ekonomimize katkı sağlayalım. (Örnek 4;Bir Japon turist çantasından bisküvi çıkarıp yemeye başladı. Baktım ambalajında Japonca yazılar var. Sordum neden buradan almıyorsun? Benim ülkem kazansın diye cevap verdi. Bizim gençlerimiz de yabancı markalara özeniyor. Japon turistten ders alalım.)
YERLİ MALI OLAN HER TÜRLÜ DEĞERLERİMİZE SAHİP ÇIKALIM. KORUYALIM KOLLAYALIM YAŞATALIM
TÜRK YERLİ MALI HAFTASINI TEBRİK EDİYORUM.
Alim YÖRÜK
Tarih Öğretmeni
