Bazı bitkilerin yaprakları, meyveleri ve çiçekleri doğadan toplanıp kurutularak doğrudan kullanıldıkları gibi toz hali de çay olarak kullanılır. Bitkisel çaylar bileşimlerinde bulunan uçucu yağlar, antioksidant özelliğe sahip flavonoidler ve diğer bileşikler nedeniyle sağlığa yararlı olarak kabul edilir ancak bitkisel çayların aşırı kullanımı zararlı etki gösterir. Ülkemizde de ada çayı, ıhlamur, papatya, kekik, yasemin, kuşburnu, elma çayı gibi çaylar sıklıkla tercih edilir.
Ada Çayı: Etken maddesi çiçeği ve yaprağı olan adaçayının bileşiminde bulunan antioksitantlar ve uçucu yağlar sayesinde enfeksiyon hastalıklarının tedavisinde kullanılır. Aynı zamanda idrar ve balgam söktürücü etki gösterir. Menopoz döneminde yaşanan sıcak basmaları ve diğer sıkıntılara iyi gelir. Yetişkinlerde günde 3 fincandan fazla ada çayı tüketimi tavsiye edilmez.
Ihlamur Çayı: Bileşiminde bulunan uçucu yağlar veflavonoidler sayesinde burun akması, boğaz iltihapları ve öksürüğe iyi geldiği için soğuk algınlığı ve grip tedavisinde kullanılır. Endişe ve gerginlikten kaynaklanan baş ağrısı, irritabl bağırsak sendromu ve uykusuzluğa iyi gelir. Günde 3-4 fincana kadar içilmesi tavsiye edilir.
Nane Çayı: Nane yağı; mide bulantısı, hazımsızlık, soğuk algınlığı, baş ağrısı, kas ve sinir ağrıları, mide ve bağırsak hastalıkları tedavisinde kullanılır. Akciğer, kolon ve cilt kanserinden koruyucudur. Ayrıca nane çayı koku giderici olarak kullanılır. Sabah ve akşam olmak üzere birer fincan tüketilebilir.
Papatya Çayı: Etkin maddesi çiçekleri ve tohumları olan papatya çayı gaz giderici, antiseptik(allerjiye karşı bakteri, virüs ve mantar öldürücü, iltihap giderici) ve sakinleştirici olarak kullanılır. Öksürük, bronşit, soğuk algınlığı, ateş, deri ve ağız enfeksiyonları tedavisinde kullanılır. İştah açıcı, kramp, karın ağrıları ve gaz sancılarını gidermede, sinirlilik halinin ve uykusuzluğun düzenlenmesinde etkilidir
Kekik Çayı: Kekik yaprağı ve çiçeğinde bulunan uçucu yağ ve flavonoidler antiseptiktir ve sakinleştirici özelliğe sahiptir. Bronşit, öksürük ve soğuk algınlığına iyi gelir. Sindirime, mide yanmasına, gaz şikayetlerine ve bağırsak spaszmlarına iyi gelir.
Yasemin Çayı: Yasemin çiçeği bileşimindeki uçucu yağlar sayesinde göğüs yumuşatıcı, mide mukozasını koruyucu ve ağrı giderici etki göster
Kuşburnu Çayı: Meyvelerinde bulunan organik asitler, flavonoidler ve C vitamini sayesinde bağırsak çalıştırıcı, sakinleştirici etki gösterirler. Bağışıklık sistemini uyararak enfeksiyonlara iyi gelir.
Elma Çayı: bileşiminde bulunan organik asitler, pektik ögeler ve flavonoidler bağırsakların çalıştırıcıdır, kolesterol ve glikoz emilimini azaltır.
