RAMSA KLİNİK
Biraz Bekleyelim” Demeden Önce: Gecikmiş Konuşma Hakkında Doğru
Bilinen Yanlışlar
Çocuğu konuşmayan ya da yaşıtlarına göre daha az konuşan birçok aileden aynı cümleyi duyuyorum:
“Babası da geç konuşmuştu.”
“Kreşe başlayınca mecbur konuşacak zaten”
“Dediklerimizi anlıyor. O yüzden bekleyelim konuşur.”
Ben Dil ve Konuşma Terapisti Hatice Sıla Sunar. Çalıştığım Ramsa Klinik’te en sık karşılaştığım başlıklardan biri gecikmiş konuşma ve ne yazık ki bu konuda toplumda doğru bilinen birçok yanlış var.
Önce şunu netleştirelim:
Her geç konuşan çocuk bir sorun yaşıyor demek değildir. Ama hangi çocuğun bekleyebileceğini, hangisinin destek alması gerektiğini anlamanın yolu “biraz daha beklemek” değil, doğru bir değerlendirmedir.
Doğru bilinen yanlışlara bakalım
“Erkek çocuklar geç konuşur.”
Evet, erkek çocuklarda biraz daha sık görülebilir ama bu, gecikmenin normal olduğu anlamına gelmez.
“Anlıyor ama konuşmuyor, o yüzden sorun yok.”
Anlama iyi olabilir ama konuşma kendiliğinden gelmeyebilir. Bu durumda destek gerekir.
“Kreşe başlayınca düzelir.”
Bazı çocuklar için evet, ama çoğunluk için hayır. Kreş, konuşmayı destekleyebileceği gibi çocuğun zorlandığı alanları da görünür hale getirebilir. Akran zorbalığının önünü açabilir.
Peki ekranın bunda payı var mı?
Son yıllarda gecikmiş konuşma ile ekran maruziyeti arasındaki ilişkiyi çok daha sık konuşuyoruz.
Tablet, telefon, televizyon…
Ekranlar çocuğu oyalıyor gibi görünse de karşılıklı iletişimin yerini tutmuyor. Çocuk dinliyor ama konuşmuyor, izliyor ama cevap vermiyor. Özellikle ilk yıllarda bu durum, konuşmanın gecikmesine zemin hazırlayabiliyor.
Burada önemli nokta şu:
Her ekran izleyen çocuk geç konuşur demiyoruz. Ama ne kadar, ne zaman ve nasıl soruları çok belirleyici.
Ne zaman değerlendirme gerekir?
- Çocuğunuz yaşıtlarına göre çok az konuşuyorsa (belirli yaşlarda beklediğimiz konuşma becerilerini karşılamıyorsa)
- Söylediklerini siz anlıyor ama başkaları anlamıyorsa
- Konuşmak yerine işaret etmeyi tercih ediyorsa
- Ekranı kapattığınızda iletişim tamamen kopuyorsa
Bunların hepsi doğru destek arayışı için yeterli nedenlerdir.
Ben Ramsa Klinik’te gecikmiş konuşma şüphesi olan çocuklar için ücretsiz değerlendirme yapıyorum. Bazen aileye “biraz daha bekleyebiliriz” diyoruz, bazen de “şimdi desteklemek en doğrusu” diyoruz. Ama en azından aile belirsizlikten kurtulmuş oluyor.
Unutmayın, erken fark etmek her zaman çocuğun lehinedir.
