Hafta sonu Muğla Büyükşehir Belediyesi’ne ait Karaçulha Toptancı Halinde meydana gelen protesto olayının perde arkası ortaya çıkmaya başladı. Hallerin Büyükşehir’e devir edilmesiyle birlikte kayıt dışılıkta büyük ölçüde azaldı. Muğla Büyükşehir Belediyesi ekiplerinin sıkı çalışmaları sonunda 2013 yılında geliri 900 Bin TL olduğu iddia edilen hal Büyükşehire geçtikten sonra yaklaşık 2 Milyon TL gelir elde edildi üstüne üstlük daha önce üreticinin komisyoncular tarafından dolandırılmasının da önüne geçilerek alınan teminatlar karşılığında üreticilere yaklaşık 900 bin TL teminatlara para ödemesi Muğla Büyükşehir Belediyesi ekipleri tarafından yapıldı. Muğla ve diğer illerden gelen pazarcı esnafları da ürünleri yasa gereği komisyonculardan almak zorunda olduğu için üreticiler ile hal yöneticileri karşı karşıya geldi. Yetkililer çıkarılan hal yasasına devlet çıkardığını kendilerinin uygulamak zorunda olduğu belirterek, “bizler keyfi bir şey uygulamıyoruz sadece çıkarılan ve bize uygulamamız için emredilen yasaları uygulamakla yükümlüyüz.”ifadelerini kullanarak bu yasanın üreticiye, pazarcıya ve komisyonculara anlatılması için toplantılar yapılacağını kaydettiler. Hafta sonu meydana gelen protesto olaylarında pazarcı esnafları diğer şehirlerin pazarlarına satın almak istedikleri ürünleri komisyoncudan değil hale ürün getiren üreticilerden almaya çalıştığı ve çıkış kapısında aldıkları ürünlerin fiyatlarını düşük gösterdikleri ve vergi kaybına neden oldukları iddia edildi. Büyükşehir Belediyesi ekiplerinin bu durumu fark etmeleri ve araçların çıkışına izin vermemeleri nedeniyle protesto olayları başladı. Üreticiler hal girişine araçlarını koyarak hal içinden ve hal dışından giriş çıkışa engel oldular.
Fethiye Batı Akdeniz Yaş Sebze Meyve Hal Komisyoncular Derneği Başkanı, Fethiye Belediyesi ve Muğla Büyükşehir Belediyesi Belediye Meclis Üyesi Atabey Akgün ile Fethiye Ziraat Odası Başkanı Kenan Karayiğit sebze haline gelerek üreticilerle ve pazarcılarla konuşarak sorunun büyümesini önledi. Üreticilerle konuşan iki başkan uygulamanın şeklini anlatarak hiçbir zaman vergi kaybına ve usulsüz işlemlere göz açtırılmayacağını kaydettiler.
Üreticiler ise ürünleri komisyoncular tarafından düşük alındığı bu nedenle kendilerinin de ürettikleri ürünü daha düşük fiyata vermek zorunda kaldıklarını ancak pazarcılara verdikleri ürünün daha fazla fiyata verildiğini belirttiler.
Domatesin Fiyatı 2,5 Liradan 1 Liraya Düştü
İkinci kalite domatesin kilosunu 2 ila 2,5 lira arasında satan üreticiler, komisyoncuların domatesin kilosuna 1 lira vermesi üzerine ayaklandı. Hal görevlilerinin Pazartesi üreticilerle toplantı yapılacağını söylemesi sebzeleri araçlarda bekleyen üreticileri daha da kızdırdı. Ürünlerinin Pazartesi’ye kadar bekleyemeyeceğini anlatan üreticilerle hal görevlileri arasındaki tartışma giderek büyüdü. Bunun üzerine üreticiler saat 08.00’den itibaren hal girişini araç geçişine kapattı. Halde görevli zabıtaların durdurulan sebze yüklü araçları kaldırma çabası üreticiler tarafından engellendi.
Hal girişinin kapatılması sonucu 176 komisyoncunun bulunduğu hal içerisinde araçlar mahsur kaldı. Hale girmek isteyenler ise 300 metre uzunluğunda araç kuyruğu oluşturdu.
Polislerle De Tartıştılar
Üreticiler Muğla Büyükşehir Belediyesi’nden bir yetkilinin gelerek duruma açıklık getirmesini istedi. Bu sırada bölgeye gelen trafik polisleri çiftçilerden yolun açılmasını istedi. Ancak çiftçiler hal girişini araç geçişine açmayacağını söyleyince bu kez polislerle tartıştı.
Pazarcı: “Ürün Almadan Dönüyoruz”
İzmir’deki pazarlara sebze götürmek için kamyonuyla Fethiye’ye geldiğini anlatan pazarcı Cesim Candemir, ürün almadan geri döndüğünü söyledi. Halde yaşanan sıkıntı yüzünden ürün almadığını anlatan Candemir, “Köylerde sıkıntı yaşamıyoruz. Ancak halde bugün sıkıntı oldu. Komisyoncular bizim yerimize mal aldı. Bizde ürün almadan dönüyoruz.” dedi.
“Komisyoncular Fiyatı Düşürüyor”
Pazarcıların hal görevlilerinin uyarısının ardından ürünlerini almadığını öne süren Mevlüt Sarışlı, komisyoncuların ise ürünlerin fiyatını düşürerek aldığını söyledi. Mallarını satamadıklarını anlatan Sarışlı, yetkililerin konuya çözüm bulması için beklediklerini dile getirdi.
“Ürünüme Bir Tane Alıcı Çıkmadı”
2’nci, 3’üncü kalite domatesleri sattıkları pazarcıların kapıda zorluk çıkarıldığı gerekçesi ile mallarını almadığını öne süren Sezgin Çatal ise “Hal müdürlüğü kapıda, faturalarını düşük gösterdikleri gerekçesiyle pazarcılara zorluk çıkarılmış. Pazarcılar mal almayınca üreticiler açıkta kaldı. Saat 04.30’da pazara geldim. Ürünüme bir tane alıcı çıkmadı. Komisyoncuların nezaretinde mal alınacağı söyledi. 2,5 lira olarak domatesin kilosu 1,5 liraya, 1,5 lira olan kabağın kilosu 70-80 kuruşa düştü. Vatandaş kapıya yığıldı. Zaten amaç erken gelen üreticinin pazarda birikmesi, fiyatları düşen ürünleri de komisyoncuların ucuza alması. Bir günlük üretici zararı 100 bin lira. Sürekli biz mağdur oluyoruz.” dedi.
“Domates 2 Liranın Üzerine Çıkarsa Rahatsız Oluyorlar”
Hal görevlileri uzun süre tartışan üretici Adem Üyük ise “Pazarcıları zorlamışlar. Pazarcılarda ürün almaktan vazgeçmiş. Saat 06.00’da buraya geldim. Baktım pazarcılar toplanmış kenarda bekliyor. Komisyoncular ortada geziyor. Fiyatları yarı yarıya düşük söylüyorlar. Bizde yolu kapattık. Bir yetkilinin gelip soruna çözüm bulmasını istiyoruz.” dedi. Üreticilere kimsenin sahip çıkmadığını sözlerine ekleyen Üyük, domates fiyatları ne zaman 2 liranın üzerine çıkarsa komisyoncuların malı ucuza alamadığı için durumdan rahatsız olduğunu söyledi. Üreticiler eylemlerine saat 11.30’da son vererek, hal girişini trafiğe açtı.
Haber/Foto: Erkan İLİK/Mustafa Alagöz / Hakan Çelikdemir
