EROL DOLU KÖY ENSTİTÜLERİ VE SPOR
Atatürk Türkiye’sinin Cumhuriyet döneminde yaptığı en büyük Devrimlerin başında Köy Enstitülerinin kurulup, ülkenin dört bir tarafına yayılmasıdır. Bugün Köy Enstitüleriyle ilgili kitapları okuduğumuz zaman bu eğitim kurumlarının ülkemizin o dönemlerde kalkınma hamlelerini gerçekleştirecek özelliği taşıdığını görüyoruz. Özellikle günümüz genç nesilleri Köy Enstitülerini çok iyi öğrenmelidirler.
Köy Enstitülerinde verilen eğitim, Türkiye’nin yıllar önce genel anlamda halkın geri kalmış makûs talihinin, Cumhuriyet Devrimleriyle yenilmesi için atılan adımlardan birisidir.
Bin dokuz yüz kırklı yıllarda Türkiye’de Nüfusumuzun % 81’ri köylerde yaşıyordu. Sporun, Sanatın, Ekonominin ve Tarımın gelişmesinin köyden başlaması gerekiyordu. Çünkü bu hizmetler köylerimize gitmemişti.
Hasan Ali Yücel’in Milli Eğitim Bakanlığı döneminde, İsmail Hakkı Tongucun da çabalarıyla Köy Enstitüleri 17 Nisan 1940 tarihinde Köy Enstitüleri kanunu TBMM’ sinden geçirilerek, köylerimizin kalkınmasında çok önemli bir rol oynamıştır. Bu eğitim kurumları On yıl devam etti. 1950 yılından sonra dönemin yöneticileri tarafından programı, değiştirilerek ayrı bir eğitim kurumu haline dönüştürüldü. Köy Enstitüsü mezunu öğretmenler bu gün çok az sayıda kalmıştır. Bizim bölgemizde de bu eğitimi kurumu mezunu öğretmenlerimiz ile karşılaştığımız zaman onların beyazlamış saçlarında bu insanlar Türk Eğitiminin gazileri özelliğini taşırlar.
Bu kadar önemli olan Köy Enstitülerinin spor eğitimi konusunda da özellikleri vardı. Köy Enstitülerinin Devrimci Spor Kültürü, bu günün sporunun sadece profesyonel futbol yönünü ön plana çıkaran anlayıştan uzaktı. Yaşamı bilimsel olarak derinden kavrayan toplumun bütününü içine alan spor anlayışı Köy Enstitülerinin sporda temelini teşkil ediyordu.
Köy Enstitülerinde doğa ile barışık, toplumcu, ulusal ve evrensel boyutu ve anlayışı olan, beraber eğlenme ve dinlenmeyi de içine alacak şekilde Spor, Sanat ve üretim etkiletişimi yakalayan toplumsal olarak yaşama sevincini derinden duyuran bir spor anlayışı varmış.
Bu okullar açılırken kabul etmiş olduğu program, aynı zamanda spor olgusunu da insana kavratıyordu. Çünkü bir Spor Eğitimi ve Kültürü Programı yaratılmıştı.
Ben 1992 yılı Eylül ayında Ankara’da TBMM Kütüphanesinde sporla ilgili bir araştırma yapmıştım. O sırada Köy Enstitülerinde sportif faaliyetlerle ilgili bazı belgeler elde ettim. O araştırmalarıma göre, 19 Mayıs Gençlik ve Spor Bayramı gösterileri Köy Enstitüsü öğrencilerinin yaptığı sportif etkinlikleri ayrı bir spor kültürü olarak eğitimde yerini almıştır.
Okul çevresinde öğrencilerin diğer tesislerle beraber spor tesislerini de yaptıkları ve bu tesislerde, ders dışı saatlerinde spor yaptıklarını okuyoruz. Hatta televizyonlarımızda Köy Enstitüleriyle ilgili programlarda Doğu bölgemizde bulunan Köy Enstitüleri öğrencilerinin Kayak yaptıklarını görüyoruz.
Sınıflar arası çeşitli spor müsabakaları sürekli yapılıp okulların sportif etkinlikleri yıl boyunca kalıcı olarak gerçekleşiyordu.
Buralarda yarış-rekabet öğesi yıkıcı olmamak kaydıyla spor da amacına ulaşıyordu.
Cumhuriyetin Spor Kültürünü, köylerde Köy Enstitüleri, kentlerde de Halkevleri yaratıyordu.
Bugün Köy Enstitülerinin kuruluşunun 74. yıl dönümü. Fethiye’de de Yeni Kuşak Köy Enstitüsü Mezunları Derneği çeşitli faaliyetler göstermektedir. Bu eğitim kurumlarının önemini Fethiye Yeni Kuşak Köy Enstitüleri Derneği tanıtma çalışmalarını topluma yayma çalışmaları faaliyetlerinde Köy Enstitülerinde sportif etkinlikleri de bünyelerine almalarını öneriyoruz.
