YAZARLARLA RÖPORTAJ / HAKAN BİROL SORUYOR
KIYMETLİ YAZARLARIMIZ CEVAPLIYOR
www.hakanbirol.com
Merhaba değerli okuyucularımız. Her hafta bir yazarla röportaj köşemizde bu hafta “Yeşil Mavi Hayat – Ve 50 Yaş” kitabıyla tanıdığımız “Meltem Soğuk Stropoli” var.
Merhabalar Meltem Hanım, öncelikle röportaj teklifimizi kabul ettiğiniz için teşekkür ederiz. Bize kendiniz ve ilgi alanlarınız hakkında bilgi verir misiniz?
Bana ulaştığınız için asıl ben teşekkür ederim.
Ben, hayatı deneyimlerken aynı zamanda kendimi de keşfetmeye ve geliştirmeye çalışan, öğrenmenin yaşının olmadığına inanan pek çok kişiden biriyim. Yetişkinliğe geçerken kişiliğimin oluşmasında büyük etkisi olan Kadıköy Anadolu Lisesi’nin ardından aldığım Eczacılık eğitimi sayesinde, hayatımın çok uzun bir bölümünde ilaç endüstrisinde çalıştım. Türkiye ve yurtdışında farklı görevlerde bana sayısız yaşam deneyimi kazandıran işimi, içimden gelen sesi dinleyerek 3 yıl önce bırakıp, eskiden beri ilgi duyduğum sağlıklı beslenme ve iyi yaşam alanlarında eğitimler almaya yöneldim. Bu eğitimler sonucunda kendimi sertifikalı bir Sağlık Koçu olarak bulunca da, bir anlamda bir ilgi alanımı profesyonel işe dönüştürme fiısatı yakalamış oldum.
Ruhumu en çok besleyen ve beni zenginleştiren şeyler ise seyahat etmek, köpeğim Grissino ile doğada vakit geçirmek, kitaplarla baş başa olmak ve amatörce fotoğraf çekmek. Şanslıyım çünkü İsviçre gibi doğası harika olan bir ülkede yaşıyorum. Yazmak, hayatımda geç başladığım ama beni çok heyecanlandıran, yaşamıma büyük anlam katan bir kavram. Sanırım ilerleyen sorularda bu konuyu zaten daha detaylı konuşuyor olacağız.
“Yeşil Mavi Hayat – Ve 50 Yaş” kitabınızdan bahsedecek olursak eserinizde okuyucularımızı neler bekliyor?
Yeşil Mavi Hayat-Ve 50 yaş bir anlamda benim, hayatla, bu hayatı nasıl yaşamak istediğimle, ve hepsinden önemlisi kendimce istediğim gibi bir ‘insan’ olabilmeyle ilgili düşüncelerim ve sorgulamalarımdan oluşuyor. Bu düşünceleri paylaşırken, yeri geldiğinde yaşamımdaki deneyimlerim ve anılarıma dayanarak kendi çıkarımlarımı yansıtıyor, yeri geldiğinde de kendime sorduğum sorulara yanıtları bulmaya okuyucuyu da davet ediyorum. Bu düşünce yolculuğunda bana, sorguladığım kavramlarla ilgili olarak okuyup araştırıp ilham aldığım bilgiler ve düşünürlerle yazarlar da eşlik ediyor. Aslında özetle, psikoloji, felsefe ve edebiyat kaynaklı belli kavramları, kendi deneyimlerimle harmanlanmış olarak okuyucuya yansıtmaya çalışıyorum.
İçerik olarak bakarsak kitap iki ana bölüme ayrılıyor. Birinci bölüm, öncelikle kendimizle uyumlu bir hayat yaşamak üzerine yoğunlaşıyor. Otantik (gerçek) kendimiz olabilmek, hayatımızı anlamlandırabilmek, haz ve tüketme odaklı değil de içsel hoşnutluğumuza (mutluluğumuza) odaklı yaşayabilmek, olayları sakinlikle karşılayabilmek ve kendimizle baş başa olmaktan keyif almak gibi kavramları irdelediğim bir bölüm.
İkinci bölüm ise, ait olduğumuz bütünün diğer tüm parçalarına; hayvanlara, doğaya ve gezegenimize uyumlu ve saygılı bireyler olarak yaşamakla ilgili. Bu bölümde yine anı ve deneyimlerimin yanı sıra, özellikle doğasever ve hayvan sever okuyucuları renkli bilgiler de bekliyor.
“Günümüzün modern dünyasında çoğumuz hedef odaklı, hızlı, oldukça da bireyselleşmiş hayatlar yaşıyoruz. Yaşamdaki “anlam”, genellikle başarı ve toplumsal statü ile ilişkilendirilirken, insanı insan yapan erdemler ise burun kıvrılan demode değerler haline geldiler.” Çok can alıcı bir noktaya değinmişsiniz. Peki, yaşamımızdaki bu anlamı nasıl zenginleştirebiliriz? Kısaca bahseder misiniz?
Anlamı yaratmak ve zenginleştirmek aslında bizim, hepimizin, elimizde olan bir şey. Pek çoğumuz, dayatılmış olan kavramları, unvanları ve popüler kültür tarafından idealize edilmiş bir yaşam şeklini, anlam arayışında ön plana koyarak yetişkinliğe adım atıyoruz. Sonrasında da önceliğimiz çoğunlukla hedeflerimize varmak haline geldiğinden, bizi ‘insan’ yapan erdemlerin üzerinde pek de düşünmeden ‘hedefe varış’ı yüceltip erdemleştiriyoruz. Biz bu şekilde hedefler peşinde koşarken de yaşamlar hızlıca geçip gidiyor.. Hayatta yaptığımız şeyleri neden yaptığımız ve bunları içimizden gelen otantik sesimiz mi yoksa öğrendiğimiz normlar mı bize yaptırıyor sorgulamasını oldukça kıymetli buluyorum. Bir diğer önemsediğim konu da yaşanan her deneyimin ne hissettirdiğine odaklanmak. Anlam kendiliğinden gelen bir şey değil sonuçta. Hislerimizle paralel olarak gelişen, şekillenen bir olgu. O yüzden duyguları dinlemek ve sesimizi kısmamak önemli. Kendi yaşamımda da bu, özellikle son yıllarda hayata geçirmeye çalıştığım bir konu.
Erdem konusuna gelince, her şeyin çabuk tüketildiği günümüzde bu kavram farklı bir tanıma büründü sanki. Kitapta da bu konudaki düşüncelerime değindim, günümüzde elde ettiğimiz maddi başarılar adeta birer erdem gibi görülüyor! İçimizdeki ‘iyi olan biz’ e biraz daha odaklanmalıyız diye düşünüyorum. Hedeflerimize koşarken vicdanımızın sesini kısmamak, nazik olmak, duyarlı olmak, özgecilik…bunlar insanı zayıf ve sıradan yapan değil, bilakis gelişmiş insan yapan özellikler. İşte burun kıvrılıyor dediğim konu tam da bununla ilgili. Bu kavramların bize hissettirdiklerini fark edip, daha fazla hayatımıza aldığımızda, hayat bambaşka bir anlama bürünüveriyor. Başka bir deyişle anlam belki de kendiliğinden geliyor.
Meşhur “Carpe Diem” anı yaşa ve anda kal mottosu hakkında ne düşünüyorsunuz?
“Carpe Diem”, popüler kültürde ‘hazcı felsefe diye’ adlandırılan Epikür felsefesine ait bir görüş. Bunu söyleyen kişi olarak ismini gördüğümüz Romalı Horatius da, Epikürcü felsefeyi takip etmiş bir isim.
Günümüzde, tıpkı Epikür felsefesinin doymak bilmeden ve sınır tanımadan zevk peşinde koşmak olduğu yönündeki yüzeysel ve popüler algı gibi, Carpe Diem ifadesi de ‘gününü gün et, yarını hiç düşünme ve endişelenme’ gibi sığ bir anlama bürünmüş durumda. Ancak yaşanılan anın değerini vurgulamaya gönderme yapması açısından oldukça kabul gören ve kullanılan bir motto da aynı zamanda.
Benim bakış açımdan ise, anı yakalamanın veya fark etmenin önemini vurgulaması açısından katıldığım, ancak sınırlarını dar bulduğum bir ifadedir. Asıl önemli olanın anı yaşamaktan çok, andaki deneyimimizi fark ederek yaşamak olduğunu düşünüyorum. Ayrıca, tam olarak o anlama gelmese de ‘yarını boş ver’ veya ‘geçmiş geçti gitti’ gibi tınılar da yaratabildiğinden, o konudaki görüşlerimi de kısaca özetlemek isterim. Anlamdan bahsederken, duyguları dinlemenin önemini de paylaşmıştım. Duygularımızı ve deneyimlerimizi fark etmek zaten hayatta anlam arayışımızda bize yol gösterici oluyor. Gerçekte, bizi biz yapan da, yaşadıklarımız ve deneyimlerimiz sonucu kendimizi nasıl şekillendirip oluşturduğumuzdur. Bu oluşmakta olan hal, hayat boyu devam eden bir durum. Dolayısıyla, içinde bulunduğumuz an da bir anlamda geçmişle ve gelecekle bağlantılı ve birbirinden kopuk değil. Bu nedenle bu ‘motto’ nun benim düşüncelerimi tam olarak yansıtmadığını söyleyebilirim.
Yazmak başlı başına cesaret isteyen bir iştir. Yazmak isteyen ama nasıl yazmaya başlaması gerektiğini bilmeyenler için önerileriniz var mı?
Kitap yazmaya alışılmış genel kanıya göre oldukça geç yaşta başlamış biri olarak ben önerilerde bulunacak doğru kişi miyim bilemiyorum ama elbette kendi açımdan yaklaşımımı seve seve paylaşırım.
Kulağa klasik gelse de yazmadan önce bol bol okumak ilk söylemek istediklerimden. Dili doğru kullanabilmek, metinleri irdeleyebilmek, karakter analizlerini ve kurguyu keşfedebilmek, farklı edebiyat türlerine aşina olmak, hangisinin yakın geldiğini anlamak önemli. Bence hayattaki pek çok konuda olduğu gibi yazmaya başlamanın da doğru bir zamanı var. Hayatta o doğru zaman-veya daha çekici bir ifadeyle ‘ilham’ gelince- gerisi de geliyor bence. Ek olarak, gerçekten yazmak isteyenlere içlerinden gelen sesleri hiç kısmamalarını, üzerine gitmelerini, yaşa takılmamalarını ve akıllarına gelen her fikri not etmelerini de tavsiye edebilirim.
“Türk ve yabancı yazarları düşündüğünüzde özellikle Türkiye’den hangi yazarları tercih edersiniz okurken? Beğendiğiniz, okumaktan zevk aldığınız kitaplar neler?”
Yetişme çağından itibaren-aldığım eğitimlerin de etkisiyle- büyük Türk yazarlarımıza hak ettikleri önemi vermeden, ağırlıklı olarak dünya yazarlarına ve klasiklerine öncelik vermiş olduğumu, aslında çevremde pek çok kişide de bunu gözlemlediğimi üzülerek paylaşmak isterim. Sonradan da olsa bu konuya özellikle ağırlık vermeye çalışıyorum. Türk edebiyatımızda tabi ki sayısız değerli ismimiz var. Ben bu ara romanda Yusuf Atılgan, Oğuz Atay, İhsan Oktay Anar, Leyla Erbil, Sevgi Soysal, Tezer Özlü gibi isimlerin tüm eserlerine öncelik vermeye odaklanıyorum. Bazılarını yıllar sonra tekrar okurken, bazılarını maalesef çok geç tanıdığımı itiraf edebilirim. Türk edebiyatında öykü denince de Sait Faik Abasıyanık’ı çok beğenirim. Yeni dönem çağdaş Türk yazarları da fırsat buldukça takip etmeye çalışıyorum, gerçekten çok başarılı isimler var.
Beğendiğim kitap tarzına gelecek olursak; aslında çok kategori ayrımı yapmadan, beni zenginleştirecek, keyif veya ilham verecek, güzel yazıldığını düşündüğüm her kitabı okuyabilirim. Ama tür olarak özellikle biyografi ile felsefe ve psikoloji ile ilgili kitaplara daha çok, şiir, fantastik-bilim kurgu ve polisiye türlerine de daha az ilgim olduğunu söyleyebilirim.
Peki, bu kitap yazma serüveni nasıl başladı?
Aslında bir gün kitap yazma isteği içimde hep vardı .Hayat akarken ve ben başka önceliklerle meşgul olurken, o ses usanmayıp belki biraz derinlere gömülerek de olsa, bana hep eşlik etti.
COVID dönemi ve tam o dönemdeki ailemizdeki kayıp, uzun zamandır sorguladığım bazı konuların benim için yüzeye çıkmasına sebep oldu. Hayatta bir sayfa tam kapanmadan diğer sayfa tam açılmıyor-en azından benim hayatımda hep böyle oldu. Yeni sayfaların açılmasına tam olarak izin verdiğimizde, sayfa kendini oluşturmaya başlıyor. Her şeyin bir doğru zamanı olduğu düşüncesi de bununla paralel bana göre. Benim için doğru zaman, yıllarca kurumsal iş hayatının yıpratıcı temposunda yorulan zihnimin, şartları değiştirmem ile birlikte dinlenmesi ve berraklaşması ile gerçekleşti. Aslında sembolik olarak da uğurum diyebileceğim bir defterim de var bana yazma konusunda başlangıcı yapmamda eşlik etmiş olan. Onun hikayesini de kitabımın ‘Önsöz’ünde paylaştım.
Yeni çalışmalarınız var mı? Varsa, kısaca söz edebilir misiniz?
Roman yazmak istiyorum ve bu ilk romanım olacağı için bu konudaki çalışmalarıma devam ediyorum. Bu yolculuğa geç olarak tanımlanabilecek bir yaşta başladım. Ancak ben, istediğimiz şeyleri yapma konusunda -şartlar elverdiği ve olayların bizim kendi kontrolümüzde olabildiği sürece-hiçbir zaman geç olmadığını düşünenlerdenim. Önünüzde daha az zaman olduğunu düşünmek insanı daha çok çalışmaya da sevk edebiliyor. Ben hakkımı bu düşünce şekline kullanmayı seçiyorum. Arayı çok da açmadan ikinci bir kitapla tekrar okuyucularla buluşmayı çok arzu ediyorum.
Değerli Meltem Hanım, bize vakit ayırdığınız için teşekkür ederiz. En kısa zamanda yeni eserlerinizi de okuyabilmek dileğiyle…
Ben teşekkür ederim Hakan Bey.
