“Sahtekârlığın evrensel düzeyde egemen olduğu dönemlerde, gerçeği söylemek devrimci bir eylemdir.” -George Orwell
Biz ne güzel çocuklardık.. Ne güzel bir çocukluğumuz vardı.. Fakir ama mutluyduk edebiyatı yapmayacağım ,ama bizim neslimizin geleceğe inancı vardı, yanlışları düzeltebileceğimiz umudu vardı. İki kere iki dört ediyordu. Sarı saçlı mavi gözlüdevimizle dolu gönlümüz vardı. İstiklal Marşı’nı duyduğunda hazırola geçen bedenlerimiz vardı. Gurur duyduğumuz bir Kurtuluş Savaşı’mız vardı. Coşkuyla kutladığımız ulusal bayramlarımız, dost ziyareti yaptığımız dini bayramlarımız vardı. Kısacası bizi bir arada tutan ortak değerlerimiz ,ortak tarihimiz vardı. –Di-li geçmiş zaman kipinden de anlaşılacağı gibi artık bunlar yok. Bayramlarımız bile ortak değil. Tarihimizse değiştirilip yenisi yazılmak üzere. İstanbul’da metrolarda 15 Temmuz şehitlerinin fotoğrafı , 15 Temmuz sokakları, köprüleri var. Madeni 1 liralarda Atatürk yerine 15 Temmuz resmi var. 15 temmuz resmi tatil olacak söylentileri sosyal medyada dolaşıyor. Benim de niyeyse aklıma George Orwell’in 1984 adlı romanı geliyor. Bu sıcacık günlerde gündelik siyaseti bırakıp kitaplara dönelim en iyisi. İngiliz Edebiyatı’nın önemli isimlerinden George Orwell, babasının görevi nedeniyle bulunduğu Hindistan’da 1903 yılında doğmuştur.Asıl ismi Eric Arthur Blair’dir. Aristokrat bir aileden gelen yazarımız 1922’de girdiği İmparatoruk Polis Teşkilatı’ndan , İngilizlerin Birmanyalılara yaptığı baskılar nedeniyle 1928’de istifa etti . Sosyalist olan Orwell gazete muhabiri olarak izlemeye başladığı İspanya İç Savaşı’nda ağır yaralandı. 1943 yılındaTribune gazetesinde edebiyat sayfasını yönetmeye başladı.İflah olmaz bir sigara ve çay tiryakisi olan George Orwell iki kere vereme yakalandı. İkinci evliliğini yaptıktan bir yıl sonra 1950 yılında vefat etti.
Eserlerini şöylece sıralayabiliriz;Romanları- Paris ve Londra’da Beş Parasız-Burma Günleri-Papazın Kızı-Zambak Solmasın-Aspidistra-Boğulmamak İçin-Daralma-Hayvan Çiftliği-1984 Katalonya’ya Selam(Otobiyografik)- Wigan iskelesi (İnceleme)
Denemeleri: Balinanın Karnında-Neden Yazıyorum-Kitaplar ve Sigaralar-Dali’den karakurbağasına Bazı Düşünceler
Paris ve Londra’da Beş parasız ve Burma Günleri’nde yaşadıklarını romanlaştırmış, Wigan İskelesi’nde işçilerin sefaletini anlatmıştır. Ama asıl ününü karanlık gelecek türünde yazdığı 1984’le ve Hayvan Çiftliği ile yapmıştır. Bu arada Burma Günleri kitabının dönem dönem yasaklandığını da belirtelim.
“Bütün hayvanlar eşittir, ancak bazı hayvanlar diğerlerinden daha eşittir…”mottosuyla yola çıkan Hayvan Çiftliği kitabı, sosyalizm eleştirisi gibi gösterilmeye çalışılmışsa da aslında yazar Stalin’in devrim yolundan sapışını eleştirmiştir. Gerek hayvan Çiftliği gerekse 1984 her kitaplıkta olması gereken romanlardandır. Bu kitapları karanlık gelecek–distopya –olarak nitelendirebiliriz. Bu tür eser vermesinin nedeni öğrenimi sırasında ders aldığı AldousHuxley’den etkilenmesi de olabilir. Bugün asıl anlatmak istediğim 1984 kitabının önce isminden başlayalım. Kitabın yazımı 1948 yılında tamamlandığı için yazar 1980 olarak düşündüğü romanının ismini, 1948 in son iki rakamını değiştirip 1984 yapmıştır. Bu romanında yazar toplumugeleceğin tehlikeleri konusunda uyarma ve uyandırma görevini
yerine getirmiştir. Konusunu anlatınca günümüzle olan benzerlikler zamanın Orwell’ı nasıl haklı çıkardığını gözler önüne serecek zaten.
Kitapta üç ülke vardır; Okyanusya, Doğu Asya, Avrasya. Bu ülkelerden Okyanusya Büyük Birader olarak anılan bir lider ve İngiliz Sosyalizmi Partisi tarafından yönetilmektedir. Parti, iktidarını sürekli gözetim ve muhbirlikle sağlamlaştırmaktadır. Politik anlamda tek rakip ise devrim sırasında Büyük Birader ile aynı tarafta bulunmuş olan fakat sonradan yönetimle fikir ayrılığına düşerek Parti aleyhtarı bir tutum izleyen EmmanuelGoldstein’dir. Kalabalık bir yeraltı örgütünün lideri haline geldiği söylenmektedir fakat hikayede kendisinin ve hatta Büyük Birader’in bile hayatta olup olmadığı anlaşılamamaktadır. Romanın baş kahramanı Doğruluk bakanlığı 101 no.lu odada çalışan Winston Smith’tir. Winston 101 no.lu odada eski gazeteleri düzeltmektedir. Odasına bir borudan düzeltilmesi gereken eski gazeteler bir borudan da düzeltilecek yere yazılması gereken yazı gelmektedir. Bu düzeltme basılı her evrak için yapılmaktadır. Düzeltme yapılan eski gazeteler tekrar basılıp arşive kaldırılmakta, gerçek baskı ise imha edilmektedir. Bu çalışmanın amacı tüm toplumu hafızasızlaştırmaktır.Zira en kolay denetlenebilecek toplumlar bellek ve geçmişi olmayan toplumlardır. İnsanın kendi belleği dışında tüm kayıtların değiştiği bir ortamda en belirgin gerçeği bile ispatlamanız mümkün olmaz. İşçilerin eğlencesi futbol, bira ve kumardır. Din yasaktır. Cinsellik, çocuk yapmak hariç, yasaktır .Romanın ilk yarısında Okyanusya, Doğu Asya ile müttefiktir. Okyanusya ilk önce Avrasya’ya karşı savaşır,daha sonra Avrasya ile Okyanusya müttefik olup, Doğu Asya’ya savaş açarlar. Goldstein’in kitabında bu savaşların bir kurmaca olduğu söylenir. Kimse kazanamayacak, ya da bitiremeyecektir. Devletlerin geçerliliği bu kurmacasavaşlara bağlıdır.
Kahramanımız Winston “Büyük Birader’in Gözü üstünde” yazılı ofisinde sigara ve Zafer Cini tüketerek çalışmaktadır. Zaman içinde bazı şeylerden şüphe duymaya başlar. Julia adlı bir kadınla toplumdan gizli cinsel ilişki yaşar. Bu arada sistemin çarkları işlemeye başlar ve Julia da Winston da tutuklanır. Sistematik işkencelerle yeniden eğitimden geçirilip zihinleri şekillendirilir. Sevgi Bakanlığı, ideolojiden sapanların ceza olarak itiraflarını almakta ve tutukluların önce bu itiraflarına inanmalarını ve yaptıklarından gerçekten pişman olmalarını sağlamaktadır. Winston da aynı şekilde işkenceden sonra toplum içine salınır.
Kitabı okurken beni en çok etkileyen yerlerinden birisi de suçluları yakalayıp itiraflarını aldıktan sonra yaptıklarıydı. İtiraf ettirmek ya da öldürmek yerine, toplum düşmanı olarak yaftalanan kişinin tüm duygularını da değiştirip salmalarıydı. Bunu da “önemli olan bedenin değil düşüncelerin ölmesidir “şeklinde açıklıyorlardı. Aramızda şaka yollu kullandığımız bir deyim vardır, “Fabrika ayarlarımıza geri dönmek istiyoruz” diye.. Bu romanda da herkesin fabrika ayarları devlet tarafından yapılıyor. Bazen medyayla, bazen güzellikle,bazen zorla.. Ama sonuçta tüm vatandaşlar 2+2 = 5 ‘e inanacak ve savunacak kıvamda oluyorlar.Tüm kitap boyunca kullanılan şu sözden de bunu anlayabiliyorsunuz zaten:
Savaş Barıştır, Özgürlük Köleliktir, Bilgisizlik Kuvvettir.
Tüm kitaplarının okunmasını önerdiğim George Orwell ‘dan bir sözle bu yazımı sonlandırayım.
“Bir duvardan talep edeceğimiz ilk şey, dik durmasıdır. Dik duruyorsa iyi bir duvardır ve hangi amaca hizmet ettiği bundan ayrı değerlendirilebilir. Fakat bir toplama kampını çevreliyorsa, en iyi duvar bile yıkılmayı hak eder.”
İnadına Kitap, İnadına Aydınlık.. *George Orwell’ınJacklondon hayranı olduğunu,*Çok fazla çay içtiğini ve iyi bir çayın on bir sırrını yazdığını *Rahmetli Erdal Öz’ün 1984 romanının Türkçe baskısını Can Yayınları’ndan 1984 yılında yaptığını ..Biliyor muydunuz*
YENİLER
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|























