Muğla’da yürütülen arkeolojik kazılara yardımcı olmak, Muğla’nın tarihi ve kültürel varlıklarının tanıtımını sağlamak, tarih ve kültür değerlerini sevdirmek, gerek ulusal gerekse uluslararası tanıtımına ve gelişimine daha geniş katkı sağlamak amacı ile Tlos Antik Kenti ve Çaltılar Höyüğü için hazırlanan destek protokolü Vali Orhan Tavlı başkanlığında imzalandı. Vali Orhan Tavlı, İl Kültür ve Turizm Müdürü Dr. Zekeriya Bingöl, Gençlik ve Spor İl Müdürü Ömer İlman, Türkiye Seyahat Acenteleri Birliği Başkanları Özgen Uysal, Suat Esin, Yüksel Aslan, Muğla Turist Rehberleri Odası Başkanı Hamdi Turhan, Fethiye Müze Müdürü Emel Özkan ile Kazı Başkanlığını Prof. Dr. Taner Korkut’un yürüttüğü Seydikemer ilçesine bağlı Tlos Antik Kenti ve Çaltılar Höyüğü için hazırlanan destek protokolü taraflar arasında imzalandı.
“TLOS ANTİK KENTİ LİKYA’NIN EN ÖNEMLİ YERLEŞİM YERİ”
Likya Bölgesi’nin önemli yerleşimlerinden biri olan Tlos Antik Kenti, Seydikemer İlçesi’nin yaklaşık 15 km güneydoğusundaki Yakaköy Mahallesi sınırlarındadır. Bölgenin en yüksek dağları olan Akdağlar’ın batı yamaçlarında başlayan antik yerleşim, Eşen Nehri’nin getirdiği alüvyonlarla oluşmuş vadi düzlüğüne kadar ulaşır. Tlos kent adı Likçe bir ifade olan “Tlawa” kelimesinden türetilmiştir. Tlawa ismi ise MÖ 15. yüzyıldan itibaren Hitit metinlerinde karşılaşılan “Dalawa” yerleşimi ile özdeştir. Yazılı belgelerde Tlos için belirleyici olan Hitit Dönemi yerleşim antik kentte ele geçen arkeolojik buluntularla da desteklenmektedir. Diğer yandan Tlos’da yaşayan ilk insanların geçmişi hem kent merkezinde gerçekleştirilen kazılarda ele geçen arkeolojik veriler hem de Arsa ve Girmeler mağara ve höyük buluntuları ışığında Hititler zamanından çok daha öncesine geri gitmektedir. Tlos Antik Kenti’nde yürütülen ilk kapsamlı ve bilimsel araştırmalar 1994 yılında T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Akdeniz Üniversitesi işbirliğinde başlatılan yüzey araştırmalarıdır. 2005 yılında kazı izninin verilmesi ile birlikte kazılar başlamış ve 2009 yılında kentin anıtsal yapılarının kazısı, Akdeniz Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Taner Korkut ile devam etmiştir. Kentin zengin kültürel mirasının anlaşılması amacıyla Akropol, Nekropol, Meclis Binası, Stadyum Alanı, Tiyatro, Büyük Hamam, Kronos Tapınağı ve Kent Bazilikası gibi alanlarda kazılara öncelik verilmiştir. Bunlardan başka bölgenin prehistorik tarihini şekillendiren Girmeler ve Tavabaşı Mağaralarında da kazı çalışmaları yürütülmektedir. Turistik gezi rotasındaki anıtsal yapıların dışında Tlos Antik Kenti ve çevresinde keşfedilmeyi bekleyen çok sayıda yapı grubu bulunmaktadır. Bu amaçla antik kentte sürdürülen sistemli kazı çalışmaları dışında teritoryumunda yüzey araştırmaları da yapılmaktadır. Vali Orhan Tavlı, Muğla’daki antik kentlerin önemine vurgu yaparak, bu protokol ile Muğla İl Kültür Turizm Müdürlüğün ilgilendiği antik kentlerin diğer kurumlarla da iş birliği içinde sahip çıkarak daha aktif hale gelmesi için uğraş verdiklerini söyledi..
“ÇALTILAR HÖYÜĞÜNDE YERLEŞİM M.Ö. 4. BİNDEN BAŞLIYOR”
Çaltılar Höyüğü; Seydikemer İlçesi’nin kuzeydoğusunda; Elmalı İlçesi’nin 30 km kuzeybatısında; Çaltılar Mahallesi’ne bitişik bir konumda yer almaktadır. Yaklaşık 3 hektar büyüklüğündeki yerleşim, Xanthos nehir sisteminin (modern Koca veya Eşen Çay) üst kısımlarında, mera bölgesinde, denizden yaklaşık 1.250 m yüksekliktedir. Ayrıca Oinoanda ve Balboura antik kentlerinin yakınında bulunur. Bu bölge, Hitit metinlerinde Lukka olarak tanımlanan bir bölge karşılık gelen ve ötesine uzanan bir alanda bulur. Romalılardan önce ise Kabalia olarak adlandırılan bir bölgeye ait olan yöre, Roma Dönemi’nde kuzeyin bir parçası olmuştur. Höyük 1988 yılında John James Coulton yönetiminde Balboura antik kentinin doğusunda; Karaçulha ve Küçüklü Nehri’nin üst akaçlama alanlarında gerçekleştirilen yüzey araştırmasında bulunmuştur. Coulton’un ön raporlarında, görsel malzeme olmaksızın burada M.Ö. 4., 3. ve 1. binyıl başına ait seramikler bulunduğu belirtilmiştir. 1990 yılında höyük ve civarı arkeolojik sit ilan edilmiş ancak 2008 yılına kadar buradaki tek arkeolojik etkinlik Fethiye Müzesi uzmanları tarafından yüzeyden seramik toplanması olmuştur. Höyükte 2008-2013 yıllarında Nicoletta Momigliano başkanlığında kapsamlı bir yüzey araştırmaları gerçekleştirilmiş; 2020 yılında ise Hacettepe Üniversitesi Arkeoloji Bölümü öğretim üyelerinden Prof. Dr. Ayşegül Aykurt’un başkanlığında kazı çalışmalarına başlanılmıştır. Çaltılar Höyük’te yapılan araştırmalar yerleşimin M.Ö. 4. binden başlayarak (Geç Kalkolitik Çağ) M.Ö. 6. yüzyılın ortalarına kadar iskan edildiğini ortaya koymuştur. Bu dönemden sonrası kullanım veya yerleşim için yeterli kanıtlar mevcut değildir. Höyük konumu itibariyle diğer Anadolu ve Ege bölgeleriyle ilişkiler içinde olduğu kesindir. Özellikle Erken Tunç Çağı ve Geç Demir Çağlarında büyük ihtimalle, sadece küçük bir mevsimlik tarım alanı olmaktan daha fazlasını sunduğu söylenebilir. Vali Orhan Tavlı, Muğla’daki antik kentlerin önemine vurgu yaparak, bu protokol ile Muğla İl Kültür Turizm Müdürlüğün ilgilendiği antik kentlerin diğer kurumlarla da iş birliği içinde sahip çıkarak daha aktif hale gelmesi için uğraş verdiklerini söyledi. Toplantının sonunda Kazı Başkanları da yaptıkları kazılarla ilgili kısa bilgiler sunarak bilgilendirme yaptı.(HABER/GÖKHAN AYYILDIZ)
