SIRA HASSAS KORUMA BÖLGELERİNE Mİ GELDİ?
“Dağlar, göller, yaylalar bitti; sıra hassas koruma bölgelerine mi geldi?” diyen Cumhuriyet Halk Partisi Muğla Milletvekili Süleyman Girgin Fethiye’de Kayaköy ve Ölüdeniz bölgesine yapılması planlanan Jeotermal Kaynak arama faaliyeti ile ilgili açıklama yaptı. CHP Muğla Milletvekili Süleyman Girgin TBMM başkanlığına konu ile ilgili soru önergesi sundu. CHP Muğla Milletvekili Süleyman Girgin açıklamasında “Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nca Muğla ili Fethiye ilçesi Kayaköy Mahallesi ve Ölüdeniz Mahallesi sınırlarında bulunan 2182 hektarlık alan sondaj yöntemi ile Jeotermal kaynaklar arama faaliyeti adı altında ihale edildi. ÇED yapım süreci de 30 Mart 2020 tarihinde başlatıldı. Belirlenen alan içerisinde her biri en az 10.000 metrekare sahayı kapsayan 6 adet sondaj kuyu noktası belirlenmiştir. Bunlardan 2 tanesi Ölüdeniz Lagünü, 1 tanesi Kayaköy Mahallesi Soğuksu Plajı Mevkii, 1 tanesi Delikliburun Gemiler Plajı Mevkii, 2 tanesi de Darboğaz Plajı kuzeyindeki Oyukbaşı Mevkii’nde bulunmakta ve bu yerler kesin korunacak hassas alan ve doğal Sit alanı içinde bulunmaktadır. Bu alanda jeotermal enerji tesisi kurulması, telafisi mümkün olmayan etkiler yaratacaktır” dedi.
“SONDAJ ULUSLARARASI SÖZLEŞMELERE AYKIRI”
Girgin “Proje alanı olarak belirlenen ve Doğal Sit, Arkeolojik Sit ve Kentsel Sit Alanlarını içine alan Fethiye İlçesi, Kayaköy Mahallesi ve Ölüdeniz Mahallesi, Özel Çevre Koruma Bölgesi olarak tespit, tescil ve ilan edilmiş bölgelerdir. Sondaj kuyusu açılması planlanan noktaların tamamı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından tespit ve tescil edilmiş hassas ekosistemlerdir. Bu tip yaşam alanlarının korunması konusunda taraf olduğumuz sözleşmeler Türkiye Cumhuriyeti Devletini sorumlu tutmuştur. Dolayısıyla korunan alanlarda arama faaliyetli sondaj yapılması, jeotermal turistik tesislerin kurulması, kuyulara ve tesislere ulaşım sağlayıcı araç yolları açılması, iletim hatlarının ve şebekelerin inşa edilmesi, Türkiye Cumhuriyeti’nin imzaladığı uluslararası sözleşmelere de aykırıdır. Muğla, Halikarnas Balıkçısı’nın deyimi ile “Başka yerde ölüp nur içinde yatılacağına Muğla’da nur içinde yaşanır” dediği bir şehirdir. Yaylası’nda maden, antik kentlerinde Jeotermal aranacak yer değildir. Tam tersi iklimi ile, eşsiz doğası ile turizm ve tarih şehri olması ile el üstünde tutulması ve korunması gereken bir şehirdir.
“İKTİDARIN GÖZÜ DOĞAYI, TARİHİ DEĞİL RANTI GÖRÜYOR”
UNESCO tarafından Dünya Dostluk ve Barış Köyü ilan edilen Kayaköy, kentsel ve arkeolojik sit alanları, doğal güzellikleri ve farklı kültürleri içeren dünyanın en gözde turistik yerlerinden biridir. Nasıl oluyor da bu bölgede Jeotermal kaynaklar araması adı altında ihale yöntemi ile sondaj izni veriliyor? Bu; ülkeye düşmanlık değil de nedir? Siz evde kalın derken, antik kentlerin bulunduğu bölgelere zarar veren projelere izin vermek nasıl bir mantıktır? Bu bölge antik kentlerinden doğal güzelliklerine bütün değerleriyle hassas bir bütündür. Buna zarar verilmemelidir. ÇED yapım süreci acilen durdurulmalı ve Jeotermal kaynak arama faaliyetinden vazgeçilmelidir” dedi.
“ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞINA SORU ÖNERGESİ”
CHP Muğla Milletvekili Süleyman Girgin TBMM başkanlığına Çevre ve Şehircili,k Bakanı Murat Kurum tarafından cevaplandırılmak üzere konu ile ilgili soru önergesi sundu. Milletvekili Girigin açıklamasında “UNESCO tarafından Dünya Dostluk ve Barış Köyü İlan edilen Kaya köy, beş bin yıllık tarihiyle her yıl binlerce yerli ve yabancı turistin ziyaretine uğramaktadır. Kayaköy kentsel ve arkeolojik sit alanları, doğal güzellikleri ve farklı kültürleri içeren zengin öğelerle donatılmış yapısı itibarıyla dünyanın en gözde turistik noktalarından biridir. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca; Muğla İli, Fethiye İlçesi, Kayaköy Mahallesi ve Ölüdeniz Mahallesi sınırlarında bulunan 2.182,5 hektarlık yüzölçümündeki alan (2019A011 Ruhsat Numarası ve 3389699 Erişim Numaralı Saha); Sondaj Yöntemi İle Jeotermal Kaynaklar Arama Faaliyeti adı altında ihale ile edilmiştir. İhaleyi alan yatırımcıya izin ve ruhsatlar ilgili bakanlıkça verilmiştir. Yatırımcının söz konusu faaliyete başlamak amacı ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığına vermiş olduğu Proje Tanıtım Dosyası, ilgili bakanlıkça uygun görülerek ÇED Yapım Süreci 30.03.2020 tarihinde başlatılmıştır. Jeotermal kaynak arama faaliyetinin gerçekleştirileceği 2.182,5 hektar yüzölçümündeki alan içerisinde, her bîri en az 10.000 m2 lik yüzölçümlü sahayı kaplayan 6 adet sondaj kuyusu noktası belirlenmiştir. Bu alanlarda böyle bir jeotermal kaynak arama faaliyeti hem kendi çevre mevzuatımıza hem de imzaladığımız uluslararası sözleşmelere aykırıdır.
“ULUSAL MEVZUAT AÇISINDAN AYKIRIDIR”
İhaleye konu jeotermal kaynak arama faaliyeti ulusal mevzuat açısından şu hüküm ve kararlara aykırıdır: Muğla İli, Fethiye İlçesi, 05.07.1988 tarih ve 88/13019 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile ‘Özel Çevre Koruma Bölgesi” (Ö.Ç.K.) olarak tespit ve ilan edilmiştir. Bölgenin flora ve fauna açısından zenginliği, korunacak alanların daha da genişletilmesi gereğini oluşturduğundan; 13.01.1990 tarih ve 90/77 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile, 02.03.1990 tarih ve 20449 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren ÖÇK sınır değişikliği yapılmıştır. Yapılan inceleme, tespit ve değerlendirmeler sonucunda, 08.11.2006 tarih ve 2006/11266 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 09.12.2006 tarih ve 26371 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren sınır değişikliği tekrar yapılmış ve Fethiye-Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi son halini almıştır. Söz konusu proje ile sondaj kuyusu açılması planlanan noktaların tamamı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından tespit ve tescil edilmiş hassas ekosistemlerdir ve bu ekosistemlerin hassasiyeti, içlerinde barındırdıkları nadir ve nesli tehlike altındaki türler ve yaşam alanlarından kaynaklanmaktadır, İhaleye konu 6 adet sondaj kuyusu; 2 tanesi Ölüdeniz Lagünü Arkeolojik Sit ve Doğal Sit alanı(Kesin Korunacak Hassas Alan) içerisinde, (Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca 04.03.2020 tarih ve 31058 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak İlan edilen Kesin Korunacak Hassas Alan) 1 tanesi Kayaköy Mahallesi Soğuksu Plajı Mevkiinde Doğal Sit Alanı içerisinde (Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca 04.03.2020 tarih ve 31058 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak ilan edilen Kesin Korunacak Hassas Alan), 1 tanesi Delîkliburun-Gemiler Plajında Arkeolojik Sit ve Doğal Sit Alanı içerisinde (Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca 04.03.2020 tarih ve 31058 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak ilan edilen Kesin Korunacak Hassas Alan), 2 tanesi Darboğaz Plajı kuzeyindeki Oyukbaşı Tepesi Mevkiinde Doğal Sit Alanı içerisinde bulunmaktadır. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından hazırlatılan, 4 Mevsim Esaslı Ekolojik Temelli Bilimsel Araştırma Raporu uyarınca; Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü Merkez Komisyonunca karar alınıp, Cumhurbaşkanlığı Makamı’nca onaylanan ve 04.03.2020 tarih ve 31058 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren karar gereği; ‘Kesin Korunacak Hassas Alanlar’ olarak tespit, tescil ve ilan edilmiş bu ve benzeri alanlarda bu tür yatırımlara izin ve ruhsat verilebilmesi kabul edilebilir bir durum değildir. 25.01.2017 tarih ve 29959 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren ‘Doğal Sit Alanları Koruma ve Kullanma Koşulları İlke Kararı7 uyarınca, Kesin Korunacak Hassas Alanlar: Kaynak değerlerinin korunması için; alan kullanımı ve alana tüm etkilerin sınırlandırıldığı, gerektiğinde insanların bölgeye girişlerinin engellendiği, bilimsel araştırmalar, eğitim ya da çevresel izleme amacıyla özel önlemler alınarak korunacak kara, su, deniz alanları olup, Bakanlar Kurulu karan ile ilan edilerek yapı yasağı getirilen mutlak korunması gereken alanlardır. Anayasamızın 90. maddesi uyarınca “Usulüne göre yürürlüğe konulmuş Milletlerarası Antlaşmalar kanun hükmündedir”. Bu nedenle taraf olunan uluslararası sözleşmelerin hükümlerine aykırı kararlar almak ve uygulamalar yapmak kanuna aykırıdır.
“ULUSLARARASI MEVZUAT AÇISINDAN AYKIRIDIR”
Avrupa’nın Yaban Hayatı ve Yaşam Ortamlarını Koruma Sözleşmesi (Bern Sözleşmesi), Akdeniz’in Deniz Ortamı ve Kıyı Bölgesinin Korunması Sözleşmesi (Barselona Sözleşmesi) Birleşmiş Milletler Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi, Denizde Kara Kaynaklı Kirliliğin Önlenmesi Sözleşmesi (Paris Sözleşmesi), Avrupa Peyzaj Sözleşmesi (Floransa Sözleşmesi), Dünya, Kültür ve Tabiat Mirasının Korunması Hakkında Sözleşme (Dünya Mirası Sözleşmesi), Kalıcı Organik Kirleticilere İlişkin Stockholm Sözleşmesi (Stockholm Sözleşmesi), Nesli Tehlike Altında Olan Yabani Hayvan ve Bitki Türlerinin Uluslararası Ticareti Sözleşmesi (CITES Sözleşmesi), Ozon Tabakasının Korunmasına Dair Sözleşme (Viyana Sözleşmesi), Özellikle Su Kuşları Yaşama Ortamı Olarak Uluslararası Öneme Sahip Sulak Alanlar Hakkında Sözleşme (Ramsar Sözleşmesi), Uzun Menzilli Sınır Ötesi Hava Kirliliği Sözleşmesi. Sürdürülebilir Enerji kaynağı olarak görülen Jeotermal Enerji Santralleri (JES) de tıpkı RES’ler (Rüzgar Enerji Santrali) ve HES’ler (Hidroelektrik Enerji Santrali) gibi hatalı yer seçimi ya da göz ardı edilen olumsuz çevresel etkileri nedeniyle geri dönülemez tahribatlar yaratmaktadır (Tıpkı Çeşme Yarımadasındaki RES’ler ve Fırtına Vadİsî’ndeki HES’ler gibi). Muğla İli dışında, Türkiye’nin; Manisa, Denizli, İzmir, Çanakkale, Afyon, Van, Elazığ, Bolu gibi birçok ilinde kontrolsüz ve denetimsiz jeotermal enerji yatırımları ekosistemleri tehdit etmektedir. Fethiye’nin kesin korunacak alan statüsündeki bu en hassas ekosistemleri üzerinde, Özellikle de turizm açısından yüksek potansiyelli rant alanlarında adeta etrafından dolaşarak bir turizm yatırımı için ön açma girişimi olduğu izlenimi veren bu tip girişimlerin acilen durdurulması gerektiği açıktır. Fethiye’de planlanan bu sondaj çalışmaları ile zehirli gazların atmosfere salınımı, zehirli kimyasallarla dolu akışkanların toprağa, dere ve kanallara, yer altı sularına ve denizlere boşaltılması ile Kesin Korunacak Hassas Alan statüsündeki nadir ve hassas ekosistemlerde ve Arkeolojik Sit alanlarında telafisi imkansız hasarlar yaratacağı açıktır. Muğla İli, Fethiye İlçesi, Kayaköy Mahallesi ve Ölüdeniz Mahallesi sınırlarında bulunan 2.182,5 hektarlık yüzölçümündeki alanın (2019A011 Ruhsat Numarası ve 3389699 Erişim Numaralı Saha), ‘Sondaj Yöntemi İle Jeotermal Kaynaklar Arama Faaliyeti’ adı altında ihale yöntemi ile Abdulvahap Çelik isimli yatırımcıya Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca verilmiş olan izin ve ruhsatlarının iptal edilmesi, yatırımcının Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na sunduğu Proje Tanıtım Dosyasının uygun görülmesi üzerine başlatılan ÇED Yapım Süreci’nin durdurulması ve projeden vazgeçilmesi gerektiği açıktır. Bu bağlamda;l)Fethiye gibi önemli ve çevre varlığı açısından hassas bir bölgede böyle bir ticari faaliyetin yapılmasına karar verilmesi öncesinde yerel yönetimden, meslek odaları ve bölgedeki demokratik kitle örgütlerine kadar bölge kamuoyundan herhangi bir görüş alınmış mıdır? 2)Yatırımcı tarafından Bakanlığa verilen Proje Tanıtım Dosyasında, sondaj sahalarında oluşan yaklaşık 6000 m3 hafriyat atığının ve kesim yapılacak ağaç ve bitkilerin bölgedeki en yakın noktada depolanacağının belirtilmiştir. Harabiyet ve sondaj çalışmaları sırasında oluşacak gürültü insan varlığından izole olarak bölgede yaşayan hayvan türlerinin bu alanlardan ayrılmasına, yaşam alanlarının daralmasına yol açacak, yaşamlarının sürdürülebilirliğini de tehdit edecektir. Yapılacak çalışmalar, aynı zamanda faaliyet alanları içerisinde bulunan Akkula Deresi, Harnupluçukur Deresi ve Kuyuçukuru Deresinin de doğal yataklarına zarar verecek, sondaj sırasında çıkan sondaj çamurları, kimyasal içerikli yeraltı sularının, pasa atıklarının, sıvı veya katı atıklar çevre kirliliği ve tahribatı yaratacak, yüzeysel emilim ve bu dereler vasıtasıyla Akdeniz’e ulaşarak denizel alandaki ekosistemleri yok edecektir. Bu sorunların giderilmesi için ne gibi çalışmalar yapmaktasınız? 3)Bakanlığa sunulan Proje Tanıtım Dosyası’nda, çalışma alanlarının içerisinde veya yakın çevresinde korunması gereken alanlar İçerisinde bulunmadığı, ülkemizin taraf olduğu uluslarası sözleşmeler uyarınca korunması gerekli alanlar içerisinde bulunmadığının belirtilmiş olması, alandaki flora ve fauna çeşitliliğinin Türkiye’nin her yerinde bol miktarda mevcut bulunduğundan bahisle nesillerinin tehlikeye girmesinin söz konusu olamayacağının belirtilmiş olması, yapılan araştırma ve proje çalışmaların yetersizliğini ve ciddiyetsizliğini ortaya koymaktadır. Bu ciddiyetsizlikle bu kadar hassas bir bölgede bir faaliyet yapılabileceğini düşünüyor musunuz? 4)ÇED Yapım Sürecinin durdurulması ve projeden tamamen vazgeçilmesi için bir adım atacak mısınız?(HABER MERKEZİ)
