Köşe Yazısı Alim Yörük
NEVRUZ NEDİR, KİMLERİN BAYRAMI, NELER YAPILIR?
Nevruz kelime kökeni Farsça’dır. Farsça da “Nev” yeni “Ruz” gün anlamına gelmektedir. İki kelime birleşerek Nevruz kelimesine dönüşmüştür. Türkçe karşılığı “Yenigün” demektir. Miladi Takvime göre 21 Mart Gece ile gündüzün eşit olduğu yani Anadolu Halkının arasında gün dönümü demektir. Bu tarih kışın sona erdiği, baharın başlangıcı “Bahar Bayramı” demektir. Konar- Göçer toplumlarda bolluk, bereketli geçmesi dilekleri ile sosyal birliktelikleri güçlendirerek, kişisel ve toplumsal aidiyet duygularını amacı ile çeşitli etkinliklerle “Bahar Bayramı” olarak kutlanır. Bu özel gün Kuzey Yarım Kürede, Orta Asya, Orta Doğu, Uzak Doğu, Balkanlar, Karadeniz’indeki topluluklar ve milletlerde bahar bayramı olarak kutlanmaktadır. Ayrıca dünyanın değişik yerlerinde bayram olarak kutlanmaktadır. Birçok toplum için de yılbaşı niteliği taşımaktadır. Bu günün bayram olarak kutlandığı yerlerin haritasını çıkarırsak, Türklerin yaşadığı yerler ve Türklerin göç ederek geçtiği yerlerde görürüz. Bu durum ağırlıklı olarak bize NEVRUZ’un Türklere özgü bir bayram olduğunu gösterir. Milletleri millet yapan kültürleridir. Kültürlerin en önemli unsurları ise; içinde binlerce yıllık geçmişi barındıran yaşam tarzları, gelenekleri, görenekleri, adetleri ve töresi vardır. Türk Milletini, millet yapan M.Ö. 6000 yıl öncesinden gelen (M.Ö. 6000 yıllarında ANAV Kültürünün bulunduğu yerde, koyun yetiştiriciliğinde başladığı düşünülmektedir. )Türk Kültürünün, göç edip geçtiği bölgelere ve kalıcı olarak VATAN kabul ettiği yerlere götürüp kalıcı olmasını sağlamalarıdır. Türkler Orta Asya’dan dört bir yana göç etmişler. Göç ettikleri üç yere de tarih de TÜRKİYE adı anılmasını sağlamışlar. Orta Asya, Don- Volga Irmaklarından Tuna Nehrine kadar uzana Kara Denizin kuzeyindeki topraklar ve ANADOLU. Türkiye adı verilen topraklarda Nevruz bayramı yaygın şekilde kutlanır. Kültürün tanımını yapacak olursak; Tarihsel ve toplumsal gelişme süreci içerisinde yaratılan her türlü değerlerle bunları kullanmada, sonraki kuşaklara iletmede kullanılan, insanın doğal ve toplumsal çevresine egemenliğinin ölçüsünü gösteren maddi ve manevi araçların tümüne kültür denir. Bu tanımdan hareketle Türk Kültüründe “NEVRUZ” (YENİGÜN) bayramına bakalım. Nevruz Bayramı Anadolu Sözlü Kültürde, toplumsal uygulama ritüellerin, doğa ve tabiata ilişkin bilgi deneyimlerin nesilden nesile aktarıldığı güzel örneklerdir. Nevruz Bayramında Anadolu’da ve diğer bölgelerde uygulamalara nelerdir? a)Nevruz öncesinde evlerde ve sokaklarda genel temizlik yapılır. b)Kutlamalar sırasında insanlar yeni temiz kıyafet giymeye özen gösterir. c)Kutlama alanlarının renk cümbüşüne dönmesi ve katılanları renkli kıyafetler giymeleri d) Uçurtma uçurmaları d) Çeşitli renklerde yumurta tokuşturmaları e) Büyük ateşler yakıp etrafında toplanıp, ateşin üzerin den atlamaları f) Orta Asya’da bulunan Türk Cumhuriyetlerinde ve Türkiye’de demir döğmeleri belli başlılarıdır. 2009 yılında Birleşmiş Milletler Teşkilatının yan kuruluşu olan UNESCO ya Türkiye, Azerbaycan, Pakistan, Özbekistan, Kırgızistan ve Hindistan’ın başvurusu ile “İNSANLIĞIN SOMUT OLMAYAN KÜLTÜREL MİRASININ TEMSİLİ LİSTESİNE” UNESCO’nun Etiyopya’nın başkenti Adis Ababa da 12 ülkenin ortak ülkenin mirası olarak kayıt edilmiştir. Bu durum köken itibarı ile Türklere özgü olsa da; kültürel etkileşim sonucunda, farklı diller, farklı dinlere inanan ve farklı etnik kökenlerden gelen toplumlar arasında kültürel diyalog, saygı- anlayış ve hoşgörünün gelişmesine katkı sağlamıştır. Sonuç Olarak; YENİGÜN (Nevruz) bayramı ayrışmanın, ayrılmanın ya da bölünmenin bir simgesi işareti olarak gösterilemez. Öz ve öz Türklere ait ola bu Yenigün bayramı başkalarına mal edilemez. Tarihi bilgiden yoksun, kişilerin sözlerine yazılarına bakarak “Yenigün Bayramımıza” sahip çıkalım. Türkiye Cumhuriyeti Devleti de bu tarihi gerçekleri dikkate alarak bu günü bayram olarak kabul etmiştir. Tüm Türk Dünyasının ve Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının YENİGÜN (Nevruz) bayramını kutluyorum. Türkiye Cumhuriyetinde sağlıklı, mutlu, huzurlu nice Yenigün (Nevruz) bayramı kutlama dileklerimle sağlıcakla kalın.






















