Türk Tarihine altın harflerle yazılması gereken KUT’ÜL AMARE zaferini kaç kişi biliyor? Bu zaferi geleceğimiz olan çocuklarımıza ve gençlerimize nasıl aktarabiliriz diye bir soru üzerine bu tarihi zafer hakkında yazı yazmak ihtiyacı duydum.
İngilizler Kut’u kurtarmak için General Aylmer komutasındaki Tigris (Dicle) Kolordusuyla hücuma geçtiyse de 6 Ocak 1916 tarihli Şeyh Saad Muharebesi’nde 4.000 askerini kaybederek geri çekildi. Bu muharebede geri çekilme emrini veren 9. Kolordu Komutanı Miralay (Albay) ‘Sakallı’ Nurettin Bey görevinden alındı ve yerine Enver Paşa’nın kendisinden bir yaş küçük amcası olan Mirliva Halil Paşa (Kut) getirildi.
İngiliz Ordusu, 13 Ocak 1916 tarihli Vadi Muharebesi’nde 1.600, 21 Ocak Hannah Muharebesi’nde 2.700 askeri kaybederek geri püskürtüldü. İngilizler Mart başında tekrar taarruza geçti. Ancak 8 Mart 1916’da Sabis (Dujaila) mevkiinde Miralay (Albay) Ali İhsan Bey (Sabis) komutasındaki 13. Kolordu’ya hücum ettiyse de 3.500 asker kaybederek geri çekildi. Bu yenilgiden dolayı General Aylmer azledilerek yerine General Gorringe getirilir. Halil Paşa İngiliz Ordularının geriye çekilerek KUT şehri ve Kalesine saldırılar düzenlemeye başlar. Yiyecekleri tükenmek üzere olan İngiliz General Halil Paşaya rüşvet teklifinde bulunur.
İNGİLİZ GENERAL’İN RÜŞVET TEKLİFİ VE İNGİLİZ ORDULARININ TESLİMİ
Halil Paşa İngiliz Generale elçi göndererek teslim olmalarını ister. İngiliz general Halil paşaya Bir Milyon Sterlin rüşvet teklif eder. Halil paşa ret eder. İngilizler Hicazdan Meşhur Ajanları Lavrensi getirterek Halil Paşaya bu sefer İki Milyon Sterlin rüşvet teklifte bulunur. Halil paşa bunu da ret eder. Teslim olmadan başka kurtuluşlarının olmadığını bildirir. İngiliz Ordusunun cephaneliği havaya uçurulur. Yiyeceği bitmiş, cephanesi kalmamış olan İngiliz Ordusunun teslim olmaktan başka çaresi kalmaz. 29 Nisan 1916 tarihinde İngiliz Subay gelerek teslim olacaklarını bildirir. Binbaşı Nazım Bey Komutasındaki Türk Ordusu KUT’A girer.
EN AŞAĞILIK ŞARTLI TESLİM!
İngiliz tarihçisi James Morris, Kut’un kaybını “Britanya (İngiltere) askeri tarihindeki en aşağılık şartlı teslimi” olarak tanımlamıştır. Bu yenilgi İngiliz basınında ve kamuoyunda çok büyük bir infial uyandırdı. Bunun üzerine General Lake ve General Gorringe İngiliz ordusunda görevlerinden alınmış ve yerlerine General Maude getirilmiştir.
KÜT’ÜL AMARE ZAFERİYLE İLGİLİ DİKKAT ÇEKİCİ DETAY…
Kut’ül Amare Zaferinin askeri tarih açısından bir başka önemi de, bilinen ilk havadan ikmal denemesini İngiliz ordusunun Kut’taki birliklerini ikmal için 26 gün boyunca Dicle’deki Ora Üssü’nden 3 adet Short 184 tipi 225 beygirlik deniz uçakları ile bu kuşatma sırasında gerçekleştirmiş olmalarıdır. Ancak bu çaba yeterli olmamış ve sonucu değiştirmemiştir. Halil Paşa Kut’ül Amare zaferine istinaden Kut soyadını almıştır
HALİL PAŞA’DAN KUT’ÜL AMARE ZAFERİ SONRASI ÖNEMLİ MESAJ!
Halil Paşa, Kutü’l-Amare zaferinden sonra 6. Ordu’ya yayınladığı mesajda şöyle dedi:
‘’Arslanlar! Bütün Osmanlılara şeref ve şan, İngilizlere kara meydan olan şu kızgın toprağın güneşli semasında şehitlerimizin ruhları sevinçle gülerek uçarken, ben de hepinizin pak alınlarından öperek cümlenizi tebrik ediyorum. Ordum gerek Kut karşısında ve gerekse Kut’u kurtarmaya gelen ordular karşısında 350 subay ve 10 bin erini şehit vermiştir. Fakat buna karşılık bugün Kut’ta 13 general, 481 subay ve 13 bin 300 er teslim alıyorum. Bu teslim aldığımız orduyu kurtarmaya gelen İngiliz kuvvetleri de 30 bin zayiat vererek geri dönmüşlerdir. Şu iki farka bakılınca, cihanı hayretlere düşürecek kadar büyük bir fark görülür. Tarih bu olayı yazmak için kelime bulmakta müşkülata uğrayacaktır. İşte Osmanlı sebatının İngiliz inadını kırdığı birinci zaferi Çanakkale’de, ikinci zaferi burada görüyoruz.’’
KUT’ÜL AMARE ZAFERİ ÜLKEMİZDE NİÇİN KUTLANMIYOR?
KUR’ÜL AMARE ZAFERİ Osmanlı Devletinin Birinci Dünya Savaşı’nda elde ettiği en büyük destansı zaferlerden biriydi. Ancak ne yazık ki bu büyük zafer ne tarih kitaplarında yer almıştır ne de bayramlarda kutlanmasına izin verilmiştir. Ortaya atılan iddialara göre bu zaferin, 1930 yıllarında İngilizler tarafından yasaklanmasıdır. Diğer bir iddia ise 1950 yıllarında Türkiye’nin NATO üyesi olmasından sonra Kut’ül Amare Zaferi yasaklanmıştır. Ancak her ne sebepten olursa olsun, Osmanlı Devleti’nin bu son şanlı zaferi unutmadan, kutlanmaya değerdir.
Kut’ül Amare, İngilizlerin unutmadığı ama bize yüz yıldır unutturulmaya çalışılan şanlı Türk zaferdir. Büyük Türk komutanı Halil Paşa daha sonra soyadı kanunu çıkınca bu zafere izafeten Kut soyadını almıştır. Bu vesileyle Halil Paşa’yı rahmetle anıyoruz. Ruhu şad olsun. Mekanı cennet olsun.
Alim YÖRÜK
Tarih Öğretmeni
