MENDOS KAPLANI
BEŞKAZA Hikayeler
1900’lü yıllardan sonraları Kayı – Kaya Köyü, Ovacık ve Hisarönü Köylerinde Osmanlı Vatandaşı Türkler ile Rumlar birlikte tütüncülük yaparlarmış. BEŞKAZAMIZ’da ilk tütün dikimi Kayı – Kaya Köyü’nde başlamıştır. Sonra Ovacık ,Hisarönü ve Üzümlü daha sonraları da BEŞKAZAMIZ’ın Meğri Ovasından diğer Köylerimize dağılır. Özellikle Kaya, Hisarönü, Ovacık ve Üzümlü de yetiştirilen tütünü çok kaliteli olduğu için bu tütün Avrupa pazarlarında bile nam salmış . Bu Köylerimizde su olmadığı için yalnız susuz ziraat yapılır , adı geçen Köylerde ancak tütün , buğday, arpa, yulaf birde nohut ekilir. Özellikle BEŞKAZAMIZDA Kaya nohutu çok aranan bir mahsuldür . Bu köylerimizde yetişen tütünler Avrupa tütün şirketleri tarafından’da aranan tütün olmuştur. Ovacık- Hisarönü Köylüleri tarlaların tütün ekimine hazır olması için tarla nadasken önce bir iki defa sürülmesi gerekir yani tarlanın önce tavlanması gerekir. Tarlaların sürülmesi için iki at , atların boyunlarında hamıt* ile saban arasında zincir , Kayış sağlam bir ip ile bağlanır, atlar ile sürülen toprak kabartılıp pamuk gibi olur, çapacıların çalışmasını kolaylaştırır. Sonrada çapacılar çapa çekerek arıklar hazırlanır, her çapacıya 10-14 arası tütün dikici kadın görevlendirilir. Böylece dikimi genellikle kadın dikiciler dikerler. Dikim işleri bitince atların da işleri bitmiş demektir, işleri biten atları Mendos Dağında Nohutlu Baba’da, Tahtalıda Meke’de ,Akbel de çok geniş düzlüklere ve otlaklara başı boş salınır, yaylada Katran , Ardıç, Çam ağaçlarının altında yatarak dinlenirler . Her on kısrağa bir erkek damızlık at (AYGIR) düşer. MENDOS’da atlar hem yayla havası alıp hem de gelecek ekim , dikim zamanına kadar burada masrafsız yayılıp beslenirlermiş. Erkek atın(AYGIRIN) sahibi Ovacık Köyü’nde koca Pıynar’ın hemen yanındaki Köy evinde oturmaktaymış. Koca Pıynarın etrafı çok geniş ve gölgeliktir çevre, alanı 500 m den fazladır . Koca pıynarın bir kenarında’da bu AYGIR gölgeleyerek yatar, dinlenirmiş. Bir Kenarındada serin serin tütün dierler. Bu AYGIRI zapetmek hiç’te kolay değilmiş. AYGIRIN iki ayağını bu nedenle duşanırmış* , Aygır ancak bu şekilde zaptedebilirlermiş AYGIRI. Çift sonrası bir süre öğrek olması için burada AYGIR Koca pıynarın altında gölglermiş. Köylüler Öğreği* ekin ekme zamanında toplayıp Ovacık, Hisarönü Köyü’ne getirirler işleri bitince’de Öğreği tekrar MENDOS’da Nohutlu baba’ya salarlarmış. MENDOS Dağın’a nereden geldiğini anlyamayıp bilemedikler bir kaplan gelip MENDOS dağına yerleşmiş. Ovacık, Hisarönü Köylüleri bu kaplana MENDOS KAPLAN’ı adını vermişler. KAPLAN MENDOS dağında yayılan öğreğe* dışarıdan yaklaşan atların boğuşması sonucu yaralanıp sakatlananları yiyerek yaşamını sürdürürmüş. Ayrıca BEŞKAZAMIZ’ın Dont, Bozyer, Göğben, Zorlar, Çobanisa, Çaltıözü, Girdev, Kabaağaç, Çaykenarı , Minare Köylülerinin Davarlarıda MENDOS Dağı eteklerinde yayıltılırmış.MENDOS KAPLANI bu Köylerin Davarlarına’da* musallat olmuş buradaki Köylüler yayla vakti yaylalarına göçünce MENDOS KAPLANI MENDOS’un Yaban keçilerini avlayarak beslenirmiş. Mendos Yaban keçileri de kış ayları yaklaşınca MENDOS Dağından, MENDOS Ovası, Gedik, Akbel, Güdülü, Sakçukuru, Oturak, Çolak sarnıcı, Koca Dere, Dereyol ,Bektaş Deresi, Kırançağıl ve Montana otelin altından, Likya yürüyüş yolunun başlangıç noktasının bulunduğu yerden Hisarönünde Güzgülü ,Kuyuçukuru Ölüdeniz ile Hisarönü arasında bulunan tepeden Yeymene Dağın’ın sırtından Kaya Köy’e geçiş yaparlar. Bu yol Yaban keçilerinin MENDOS Dağı ile Kaya Dağı arasındaki gidiş-geliş yoludur. Yaban Keçileri kış aylarını geçirmek ve Kaya dağında oğlaklarının doğumlarını, üremelerini gerçekleştirip oğlaklarını orada 4 ay kadar büyüttükten sonra tekrar ayni geldikleri yoldan Yeymene dağından, Gırançağıldan akbelden Babadağın eteklerinden MENDOS dağına geçerlermiş. Böylece yaban keçilerinin doğal yaşamlarının gereği MENDOS Dağı, Babadağ ile Kaya dağı arasında binlerce yıllardan günümüze kadar hala sürüp devam etmektedir. Yaban keçileri Kaya Dağına geçtiklerinde MENDOS KAPLANI aç kalıp yiyecek sıkıntısı çekermiş, tütün tarlaların ekim işleri bitince atları MENDOS dağında otlaklarda yayılırlarken MENDOS KAPLANI bu atları nasıl ele geçiririm diye kendine göre planlar yaparmış. Bir iki defa bu atlara saldırmış fakat bu atların başında öyle bir Damızlık AYGIR at vardır’ki hemen Öğreğindeki ( Kısrakları ) bir araya getirip toplar, atların başlarını kafa kafaya verip halka şekline getirip bir araya getirip toplar arka ayakları ile çifte atarak MENDOS KAPLANINA bir türlü fırsat vermezlermiş. Bir defasında Öğrekteki atlar attıkları çiftelerle MENDOS KAPLANI ‘nın Dişine gelmiş iki dişi kırılır. Kaplan bir türlü atlara yaklaşamazmış. Bu Kısrakları başlarındaki AYGIR serin havalarda otlaklarda yayıltır, sıcaklarda’da her gün ayni çam ağacının gölgesinde kısrakları bir araya getirip toplarmış, burada serinler ayni zamanda gelecek tehlikelere karşı da birlikte kendilerinin korurmuş. Tabii MENDOS KAPLANI’da boş durmazmış. Bir gün bu MENDOS KAPLANI atlar otlaklarda yayılırken, atlar ağacın altına gölgelemek , serinlemek için gelmezden önce, MENDOS KAPLANI ağaca çıkar ağaçta yan tarafa uzanan kalın bir dal varmış bu dala çıkar kendini siper yapıp gizleyip dala uzanmış. Bu çamın dalı ayni zamanda AYGIRIN sırtını kaşımak için her gün sürtündüğü dalmış , MENDOS KAPLANI’da bu dalın üzerine çıkıp uzanıp yatar Öğreğin Çam ağacının altına gelmesini beklermiş, kendini öyle bir gizlerki atların bunu fark etmesi imkansızmış. MENDOS KAPLANI atların gelmelerini beklemeye başlamış, atları (KISRAKLARI) her zamanki gibi AYGIR toplayıp doğru çam ağacının altına serinlemek için gelmişler. AYGIR hergünki gibi dala yanaşır tam sırtını sürtünerek kaşımaya başlarken MENDOS KAPLANI bulunduğu daldan aniden AYGIRIN üzerine atlamış, AYGIR ile boğuşmaya başlamış AYGIR’ın üzerinde bulunan MENDOS KAPLANINI sırtında atmak için AYGIR çok hızlı koşar silkinir Kaplanı sırtından atmaya çalışır başaramaz , AYGIR iki ayakları üzerinde şaha kalkar KAPLANI sırtından atmaya çalışır,fakat bir türlü başaramaz. MENDOS KAPLANI AYGIRIN sırtında pençeleri ile öyle yapışmış ki , bu defa AYGIR kendincek aklına bir plan gelir. AYGIR bu defa MENDOS KAPLANI sırtındayken AYGIR hergün sırtını kaşıdığı dalın altına gelir, AYGIR KAPLANI sırtındayken bu dala KAPLANI öyle bir sıkıştırır’ki MENDOS KAPLANINI oracıkta öldürmüştür tabii AYGIR at’da çok ağır yara almış AYGIR al kanlar içersinde kalmış. Öğreğindeki kısrakları da yanına alıp doğru Ovacık Köyündeki Koca Pıynarda’ki sahibinin yanına gelmiş koca pıynarda’ki AYGIRIN sahibi birde ne görsün AYGIR’ı Kan revan içersinde kalmış, hemen önce AYGIRIN yaralarını atalarından gördüğü bildiği yöntemlerle katran , zeytin yağı karışımı bir ilaç yapar AYGIRA sürüp tedavi eder, birkaç gün sonrada AYGIRIN sahibi olayın sebebini daha iyi anlamak için MENDOSTA AYGIRIN gezdiği yerlerde dolaşmaya keşfe çıkıp aranmaya başlar AYGIRIN sahibi birde ne görsün AYGIRIN boğuştuğu MENDOS KAPLANI çam ağacının altında boylu boyuncak uzanmış ölmüş yatmaktadır AYGIRIN sahibi bu olayın nasıl olupta meydana geldiğini ancak MENDOS KAPLANIN ölüsünü görünce AYGIRIN başına gelen olayı daha iyi anlamış. Ovacık Hisarönü Köylüleri ile MENDOS DAĞI eteklerinde bulunan Beşkazamızın Köyleri böylece MENDOS KAPLANINDAN kurtulurlar.
*Hamıt = Çift süren atların boynuna geçirileren tasma şeklindeki eşyadır.
*Öğrek = 10 dişi kısrağa 1 erkek damızlık atın düşmesiyle olan gruptur.
*Davar = Keçi ve Koyun sürülerinin ortak adı’dır.
*Aygır = Öğreğin başıdaki öğerği yöneten damızlık erkek at.
*Duşamak= Atın ön ayağı ile arka ayağını çapraz bağlamak.
İ L H A N K U R T




























