YOBAZLIĞIN SÜREKLİ ENSESİNDEKİ ÜLKE; FRANSA
Bu hafta yazı döşemeyi düşündüğüm bir boyut belirlemiş idim. Fethiye’mizde yaşayıp öyle ya da böyle yazmanın ucundan bucağından tutarak şiir, öykü, araştırma-incelene, roman çalışması ortaya koymuş kişişerimizin gözlemleri sonucu, ilçemizin hangi konularda değişim dönüşüm umduklarına değinecektim. O kişilerin nasıl olup da sessiz, kayıtsız kalabildiklerini irdeleyip sorgulayacaktım. Vazgeçip öteledim.
Fethiye’mize ilişkin anı, yaşantı konusunda bir yazınsal çalışma önerisiyle yola çıkan ve o çabasını da sonuçlandıran eğitimcimiz Recai Şahin büyüğümüze göre o çalışmaya katkı ve destek veren kişi sayısı 179’u bulmuşmuş. Beni de işin içinde yer almamı istemişti. Ben zaten uzunca bir süreden beri yerel basınımıza omuz vermekte olduğumdan katılımcı olmamayı yeğlemiştim.
Öylesi bir konuya belki ileride yeniden döner, bir güzel yazımı da döşerim. Bana boyutu ötelettiren hele şu önemsediğim yazı konumu bir ele alıvereyim.
Sizler de bilirsiniz ki bizim köprü ile ilgili önemsenen sözlerimiz vardır; “Köprüden önce son çıkış.”, “Köprüyü geçinceye kadar ayıya dayı denir.” gibi.
Madem öyle, ben de sizlere o türe giren tavrımı, “Köprüyü geçmeden önce biline!..” diyerek bir açılımda bulunacağım.
Beğenirsiniz, beğenmezsiniz, Fransa, Avrupa anakarasında, düşünsel ve eylemsel alanda ilerici atılımlarıyla öncü olmayı yine sürdürüyor.
New York Times’ın eski Paris Büro Şefi Rachel Donadio, Fransa’nın ayrımcılığa vardırdığı kendine has laiklikliğini(Bu nitelemenin halka daha açıklıkla anlatılabilmesi için yeni bir söylem geliştirilmesinden yanayımdır.) The Atlantic’te çıkan yazısında tartışmaya açmış. “Laïcité” kavramının bu tür bir yorumu, yeni bir yasada şekil buluyor, diye tanımlamış(*).
Bizim bu yaşadığımız kentimiz olan Fethiye’mizde, Müftülük dibinde bulunan Yeni Cami minaresindeki ezan okunan ses aygıtları en tepeye takılı iken, bizim konutumuzun 10 metre dibindeki camimizin alçak(!) minaresinde ise şerefeye takılılar. Neredeyse üçücü kat balkon denginde gibiler. O aygıtlardan okunan ezan sesi şiddetini varın siz hesaplayın(**); imanla, inançla bağını da siz(!).
Fransa’da, neler gündem konusu edilerek, ilgili yasalar çıkartılmış, bir bakınız.
Umarım, kalan ömrümde, bir gün tası tarağı toplayıp, oralara göçüp gitmem.
İşte o eski New York Times yazarının üzerinde önemle durduğu konulara ilişkin değinmeleri.
“Liberal demokrasileri bir arada tutan güçler nelerdir? Hangi güçler onu parçalayabilir? Bu yılın başlarında Fransa eğitim bakanı Jean-Michel Blanquer’in ulusun önüne konulan bir öneriyi savunmasını dinlerken aklımdan geçen bazı sorular bunlardı. Ortam muhteşemdi: Fransız Senatosu, bir opera binası kadar zarif. Tasarı da en az o kadar büyüktü: Cumhuriyetin İlkeleri ve Ayrılıkçılığa Karşı Mücadele. Bugün kanunlaşan ayrıkçılık karşıtı yasa tasarısı Fransız devleti ile örgütlü din arasındaki asırlardır süren savaşın en son salvosu oldu. Yasa sekülerlik olarak tercüme edilen ancak önemli ölçüde daha karmaşık bir terim olan ‘laiklik’ (Laïcité) fikrine daha fazla resmi destek vermek için tasarlandı.”
Yazarın ele aldığı o yazısından, ben, özetin de özetini yaparak bir açılımda bulunuyorum. Yazar, “Özgürlük, eşitlik, kardeşlik” kavramlarını herkes bilir, açılımıyla giriş yapıp arkasından da, “Ancak Çağdaş Fransa’da şiddetle çekişilen tarafları tanımlayan şey laiklik. Terim, dinin kamusal alanda olmaması gerektiği konusunda eşi görülmedik bir Fransız ısrarını ifade eder hâle geldi,” diyerek konunun içeriğine açıklık getirmeyi yeğlemiş.
Yazar, sürdürdüğü yazısında, “Ayrılıkçılığa karşı yasa tasarısı, Temmuz ayında ‘Cumhuriyet İlkelerine Saygı Teyidi’ adı altında yasalaştı.” demiş.
Fransa’da Müslüman nüfusun genele oranı %8’lerle dile getirilirken ülkedeki camilere dış kaynaklı desteklerin sağlandığını da kimse yadsıyacak durumda değilmiş. Fransızların yeni yasası, devlet yönetimine, dinî dernekleri daha sıkı denetlemeyi getiriyormuş. Devlete nefreti veya şiddeti teşvik ettiği şüphesi gerekçesiyle herhangi bir ibadethaneyi geçici olarak kapatma yetkisi veriyormuş. Sığınmacılara yönelik önlemleri de artırıyormuş. Çok eşli yaşayan erkeklerin oturma izinlerini reddediyormuş. Hekimlerin bekâret belgesi vermesini yasaklıyormuş.
Müslüman, Katolik, Protestan ve Otodoks Hristiyan önderleri, örgütlenme özgürlüğünü kısıtladığını söyleyerek yeni yasayı kınamaktaymışlar. Akademisyenler ve tarihçilerin önemli bir bölümü yasayı devletin din meselelerine el uzatması olarak değerlendiriyorlarmış.
Yeni yasa, evde eğitim için hükümetten özel bir izin gerektiriyormuş, o koşullar arasında da dinî gerekçeler yokmuş.
Yazıda, Fransa’nın felsefi özü burada yatıyor, denilmekte. ABD’de en azından teoride, birlik başkalığı barındırabilir. Fransa’da başkalık, parçalnmayla eş değer tutulmaktaymış. ABD’de tv. sunucularının “Tanrı korusun.” demesi, başkanların ise İncil’den alıntılar yapması, yazarı şaşırtıyormuş. Fransa’da kişiye özel inançların kamusal alana taşınması ise laikliğin(!) çiğnenmesi imiş. ABD’de kölelik yüzünden iç savaş yaşamış iken, Fransa’nın iç savaşları din yüzünden olmuş(***).
Yazı bayağı bir uzun. Ben de kısaca şu boyutu ekleyip bitirmek istiyorum. Başkan Macron’a, danışmanlık yapan Fransız-Tunuslu yazar Hakim El Karoui metin yazarına, “Fransa herkese açık, ancak tek bir yol var, o da evrenselcilik” demiş. Bir inanca sahip olabirsiniz ama toplum içinde o inancınız öne çıkamaz, önemsizleşir, demeğe getirmiş.
Benden, konuya ilişkin değinme, köprüyü geçmeden öncesi(!) şimdilik kaydıyla bu kadar…
Herkese iyi haftalar…
________________
(*) Alıntılama, “Fransa Tanrı’dan neden korkuyor?” adlı yazı, sayfa 31 /Oksijen Gazetesi
(**) Bizimkisi “Saruhan Camisi”dir.
(***) Ben, bir yazıda, öylesi bir Fransa iç savaşında, yanlış ata oynayan(!) papazlardan 3.000 kadarının canlarıından olduğunu okumuştum. 
