KIRSAL…
Köy kökenli çocukluğunuzdan gelen bilgi birikimi ve donanımınızla, özlem duyduğunuz o kırsala, yarım yüzyılın üstüne bir de on beş yılı ekleyerek yeniden kapağı attığınızda, geçmişteki yaşantının ne denli değişime uğradığını çarpıcı bir biçimde görebiliyorsunuz. Hele hele bugünün erişebildiğiniz/edinegeldiğiniz bilgi donanımıyla çok daha ayrıntılı bir kıyaslama yapabilmeniz de olucu.
Biliyorsunuz, şimdilerde kırsalda en belirgin çalışma, tarlalarda, bahçelerde hasadın yapılması. Biz de kırsaldayız ya, ne yapılıyor ne ediliyor; bir bir yapılanı edileni yakından ister istemez gözlemliyoruz.
Büyükent oluşumuzdan kaynaklı bazı iyileştirmeler de gözümüze ilişmiyor değil. Eskiden adına köy dediğimiz, bugünün taşra-kırsal mahallelerinde artık devasa diyebileceğimiz çöp tenekeleri bulunuyor. Belli yerlere bırakılmışlar. Biz de öteden beri nereye gitsek, yanımızda getirerek çöpümüzü buralara atıyoruz. Ne var ki bulunduğumuz yerdeki dağınık konumda bulunan kırsalın hanelerinin her birinin yakınına da onlardan konulamamış. Biz de, haftalık biriken çöplerimizi, birkaç kilometre yol kat ederek, yolumuz üzerindeki en yakın yere bırakıyoruz. Bazı kimselerin tarla-bahçe yollarındaki izbe yerlere çöplerini yığı vermelerini hiç hoş bulmuyorum.
Kırsalda kent yaşamındaki ocaklı gaz tüpü kullanımından kaçınmak da olucu. Bizim bulunduğumuz yer eski bir çiftlik olduğundan ağaç bolluğundan geçilmiyor. Söğüt, kavak çınar ağaçları gibi meyvesiz olanlarının yanı sıra ceviz, elma, ayva, kestane, incir, muşmula, erik, badem, kızılcık, fındık, asma, dut, armut ağaçlarının kuruyan ve düşen dalları da yakacak olmaya elverişli. O yüzden yemek yaparken de semaverde çay demlerken de o kuru dallardan yararlanıyoruz. Keyifle dal kırıyor, ateş yakmanın becerisini gün be gün artırıyoruz.
Günün her saati gölgeler altında oturabilmek bizim için oldukça olanaklı.
Yeni tanıştığımız bir meslektaşım da beni oldukça sevindirip mutlu ediyor. Yanlarına ne zaman uğrasak hoş söyleşi yapmaktan geri durmuyoruz. Belki pek verimli bir kamu görevi olmayabilirse de tarımda bu güne kadar ortaya koydukları çaba ile çevresinde başarılı örneklerden birine imza atmış görünüyor. Kiraz üretimi konusunda bulunduğu çevrede saygın bir konuma sahip denilebilir. Bulduğu kuyu suyu ile yeni geliştirmeye çalıştığı cevizleriyle de başa güreşecek gibi görünüyor. Emekliliğini elde eden köy kökenli pek çok kimse, kendini tarıma vermiş görünse de işin yolunda gitmeyen sorunsal boyutu da var; yıllardır çözümleyemedikleri atadan kalma yerleri nedeni ile çelişki yumağı içindeler. O yüzden, otuz yıldır ekilmeyen taban sayılacak ova toprakları da var.
Yeni tanıştığımız meslektaşımla da iletişim kurarken kendimce gülmece konusu yaratmaya çalışıyorum. Ona bir nedenle telefon açtığımda “Toprak ağası, Çayır ağası arıyor” diye sesleniyorum. O da benim yaptığım bu gülmece boyutuna katıla katıla gülüyor. O, Toprak ağası oluyor. Ben de oradaki bir söyleşi ortamında yeni karşılaştığım kişilerin adını sorup öğrenirken, kendime sıra geldiğinde, işi gülmeceye vurarak “Bendeniz de Çayır ağası oluyorum” demiştim. Sonradan bu buluşumu kendimde sevdim. Meslektaşım, o zaman da gülmekten kendini alamamıştı. Çünlü biz de, boş durmadık; ev sahiplerimizden bir yer edindik. Ovanın yüzünde, çayırın bir parçası. Bayağı bir kişinin gözünün olduğu yermiş meğer; ben sonradan öğreniyorum.
Kırsal, orada doğup büyüyenler için bir yurt, geçmiş anılar tomarı… Gençler kırsalda kalmıyorlar. Yeni öğrendiğim bir olgudan söz edeyim; eskinin köyü olarak nitelediğimiz yerleşimin mahallesi olan komşumuz yakın bir yerin okulundan Ortaklar Öğretmen Okulu’nu bir dönemde zamanında yirmi öğrenci kazanmış. Varın, siz, o süreçten sonraki gelişmelerin seyrini gözünüzde canlandırın! Anlaşılan o ki, kırsal, bizim kuşağımızca terk olunduğu gibi yeni kuşaklarca da terk olunup gitmiş. Geriye dönüşün olamayacağı da çok açık gibi görünüyor. Ellisini, altmışını aşmış, hastalıklarla boğuşan karı-kocalara tarımla uğraşmak kalmış. İnek de, koyun da, keçi de var. Güç yetirebilene. Eskinin yalnızca temel gıda gereksinimi için ekilen tarlaları artık, ceviz ekimine dönüştürülmüşler. Hepsi değilse de dönüştürülenler de az değil.
Kısacası, kırsalda at, eşek, öküz, deve türü, gücünden yararlanılan hayvanlar bugün arık yok. Dar, dip köşe yerler için orak, tırpan kullanılsa da artık, ot biçen, balya yapan makine kullanımı yaygınlaşmış. Bugünlerde tarlaların içinde gürültülü biçer-döver sesleri eksik olmuyor. Eskinin harman makineleri bile kullanılmaz olmuşlar.
Değişim çok derin çok. İlkellik de diz boyu; öğrencisi olmayan okullardan sonra cemaati olmayan camilere emek vermenin ardı arkası kesilmiyor. Ses aygıtlarının ise iki köy uzağa kadar ortalığı inlettiklerine kalıbımı basarım. Günümüzün değişemeyen kafası işte!..
İyi haftalar.

























