UNESCO nun bu kararı tabiki önemli, ancak; YUNUS EMRE’ yi Anadolu’da, Balkanlarda, Orta Asya’da, Irak’ta, Kafkasyada velhasıl tüm dünyada şanına yaraşır nasıl anlatırız. İşte burada görev okullarda görev yapan tüm kültür dersleri öğretmenlerine (İlkokullarda tüm öğretmenlere, Ortaokullarda Türkçe-Sosyal Bilgiler- Dindersi öğretmenlerine, Liselerde Edebiyat, Tarih, Dindersi, vb. öğretmenlerine) ve köşe yazarlarına büyük görevler düşmektedir. Bugünden tezi yok Koca YUNUS’UN dünyaya barış ve huzuru getirecek evrensel düşüncelerini ve en sade Türkçe ile anlatımların geniş kitlelere ulaştırmak için kollarımızı şimdiden sıvamalıyız.
Yunus Emre, Türkistan’da Hoca Ahmet Yesevi, Anadolu’da Tapduk Emre ve Hacı Bektaş Veli çizgisinde yani millî bir çizgide eserler ortaya koyarken benimsediği “yetmiş iki millete bir göz ile bakmak” ilkesiyle UNESCO’nun temel değerlerini oluşturan barış ve hoşgörü ilkelerine sekiz asır öncesinden sahip olan evrensel bir kişi ve kimlik olarak karşımıza çıkmaktadır.
Yunus Emre’nin şiirlerindeki insan ve doğa sevgisi, hoşgörü, barış ve kardeşlik duyguları ve düşüncelerini yüzyıllar boyunca pek çok dilde ve kültürde kabul görüp yayılmış olması sebebi ile UNESCO, 1991 yılında 750. Doğum Yıl Dönümü’nü kutlamış, şimdi de 2021 yılında 700. Vefat Yıl Dönümü’nde de anmaktadır. UNESCO’da hem doğum hem de vefat yıl dönümlerinde anılan kişi sayısının azlığı dikkate alınırsa, Yunus Emre’nin evrensel değeri ve bu değerin gördüğü kabul daha iyi görülmektedir. UNESCO, Türkiye Millî Komisyonu tarafından hazırlanan ve Azerbaycan, Bosna-Hersek, Kuzey Makedonya ve Özbekistan tarafından ortak sunulan “Yunus Emre’nin Vefatının 700. Yıl Dönümü”ne ilişkin dosya uluslararası toplumda büyük bir destekle karşılanmıştır. UNESCO Yürütme Kurulu’nun 3-17 Nisan 2019 tarihlerinde gerçekleştirilen 206. Oturumunda görüşülerek adaylık başvuru dosyası kabul edilmiştir. Sonuçta UNESCO 40. Genel Konferansının 14 Kasım 2019 tarihli toplantısında ise “Yunus Emre’nin Vefatının 700. Yıl Dönümü” 2021 UNESCO Anma ve Kutlama Yıl Dönümleri arasına alınmasına oybirliği ile karar verilmiştir. Yunus Emre aynı zamanda eserlerinde bilgi ve öğrenmenin önemini sıklıkla vurgulamaktadır. “İlim ilim bilmektir, ilim kendin bilmektir/ Sen kendini bilmezsin ya nice okumaktır./ Okumaktan mana ne kişi hakkı bilmektir.” gibi şiirleri ile UNESCO’nun nitelikli eğitim hedefi arasında geçmişe dair evrensel ilişki kurulmaktadır.Bu nedenlerden dolayı UNESCO Yunus Emre’nin ölümünün 700. yılında, 2021 Yılını Anma Programları arasına alıp bütün dünyada “Yunus Emre Yılı” ilan etmesiyle Yunus Emre Türbesi’nin bulunduğu Eskişehir’in Mihalıççık İlçesi’nde eski (Yunus Emre Beldesi’nde) bulunan Sarıköy’de, her yıl 6 Mayıs’ta, geleneksel olarak yapılan anma etkinliklerinin bundan sonra ulusal ve uluslararası katılımlarla yapılmasıyla Yunus Emre’nin hak ettiği evrensel boyuta taşınması sağlanmış olacaktır. Biz Fethiye’de eğitim kurumları, resmi kültür kuruluşları, yazar, çizer ve düşünürlerimiz KOCA YUNUS’U anmak, anlamak ve anlatmak için neler yapabiliriz? Bu soruya cevap aramalıyız.
“Cümle yaratılmışa bir göz ile bakmayın
Şer’in evliyasıysa hakikatte asidir.”
Cümle yaratılmışlara ırk ayrımı yapmadan (Yetmiş iki milletten ) aynı gözle bakmayan İslami şeriat ölçülerine göre evliya olsa bile asidir. Çünkü ister siyah olsun, ister beyaz olsun tüm insanlar yüce yaratan Allah’ın kuludur. Hepsi-inancları fikir ve düşünceleri, gittikleri yol farklı olsa bile Allahtan yardım umar. KOCA YUNUS’A göre inananlarında inanmayanların da yaratanı birdir. İslam’da Kabe, Hırıstiyan’lıkta ve Yahudilikte Kudüs, putpereslerde puthane birdir.
“Halık’ı başka değilmezheb-i küfr ü dinin
Harem-i Kabe vü büthanede birdir mabut”
KOCA YUNUS Dini bir binaya benzetir. Din binasının temelini doğrulukta dürüstlükte arar. Temelsiz bina olmayacağı gibi doğruluk ve dürüstlük olmadan din olmaz der. Aşağıdaki beyitinde bunu ifade eder.
“Din ü iman bünyadı doğrulukla gerçeklik
Ol tamam olmayacak ne ile din çatarsın”
Esasında doğruluk ve dürüstlük İslam dininin temelini oluşturur. (Kur’an-ı Kerim’de “Emr olunduğu gibi dosdoğru ol” buyurur.
“Gelin tanış olalım işi kolay kılalım
Seveli sevilelim dünya kimseye kalmaz”
bu beyitinde de dost olalım, arkadaş olalım, işleri kolaylaştıralım zorlaştırmayalım. Sevelim sevilelim. Unutmayalım ki bu dünya Sultan Süleyman’a bile kalmadı.
KOCA YUNUS şiirlerinde empati yapmak, kendini bilmek, tüm yaratılmışlara aynı gözle bakmak dürüst olmak, sonuçta sevmek ve sevilmek mesajlarını bütün insanlığa iletmeye çalışıyor. KOCA YUNUS 700 yıl önce dünya barışı için mesajı bu iken, doymayan nefislerini doyurmak yaratılanları sömürmek için insanlar birbirini boğazlıyor.
Yunustan Uzanan Eller
Dağıtmıştı insanlığa aydınlığı Anadolu’dan
Yunus’un sözünde Veysel’in sazında
Mevlana’nın insanlığa çağrısında
Gelin hep beraber yaşayalım bu ufacık dünyada
Dünya malı dünyada kalır. Karun ne götürdü
Kanunu taht uğruna evladını öldürdü
Ferhat aşkı uğruna dağları delip su getirdi
Bunlar unutuldu. Yunus’un sözleri yaşıyor
Erenlerimiz var Anadolu yurdunda
Ak Şemsettin’in sesi var İstanbul’un burcunda
1. Kemali görürüz Kurtuluş Savaşında
Anayurt oldu Anadolu erenlerin bağında
Gül kokusunda sevgiline ulaştın mı
Sevgi bağı için Anadolu’yu dolaştın mı
Pirin den el alıp nefsinle savaştın mı
Bektaşiyim diyerek insanlığa ışık saçtın mı
Anadolu Anadolu kimleri yetiştirdin bağrında
Ey sevgili Yunus seslendin insanlığa çağrın da
“Yaratılanı hoşgördün yaratandan ötürü”
Uzat ellerini tutunup çıkalım hoşgörü anlayışına
Alim YÖRÜK
