‘Koca Usta’ Vefat Etti
UNESCO’nun ‘Yaşayan İnsan Hazinesi’ listesinde yer alan 85 yaşındaki Hayri Dev sabah yaşamını yitirdi.
UNESCO’nun ‘Yaşayan İnsan Hazinesi’ listesindeki 85 yaşındaki Hayri Dev bir süredir tedavi gördüğü hastanede sabah saatlerinde yaşamını yitirdi. 2008 yılında UNESCO’nun ‘Yaşayan İnsan Hazinesi’ listesine seçilen Hayri Dev, bir süredir tedavi gördüğü Pamukkale Üniversitesi Hastanesi’nde sabah saatlerinde vefat etti. 85 Yaşındaki Hayri Dev’in ölüm haberi öğrencilerini, sevenlerini ve meslektaşlarını yasa boğdu. Dev’in cenazesi, bugün ikindi kılınacak cenaze namazı sonrası Çameli Gökçeyaka Mahallesi Boyalı Mezarlığına toprağa verilecek.
Koca Usta Hayri Dev Kimdir?
Hayri Dev, 1933 yılında Çameli’nin Gökçeyaka köyünde doğdu. Yoksul dağ köyünde bir süre çobanlık yaptı. Okula hiç gitmedi. Yaşayan insan hazinesi 15 yaşındayken dedesinin tavsiyesiyle üç telli saz (cura) çalmayı öğrenen Hayri Dev, yöredeki aşıkların atışmalarını dinleyerek söyledikleri türküleri ezberledi. Okuma yazmayı vatani görevi sırasında öğrenen Hayri Dev, geçimini uzun süre çobanlıkla ve düğünlerde saz çalarak sağladı.
Cura denilen 3 telli çalgıyı öğrenip, söylemeye çocukluk yıllarda başladı. Masıt Kırığı denilen dokuz sekizlik mahalli ezgileri çalan ve söyleyen bir usta oldu. 2’si erkek, 3’ü kız 5 çocuğu olan Hayri Dev, ailesinden habersiz elindeki üç telli sazı ve çam düdüğünü hiç bırakmadı. Evlere gidip yarenlik yaptı, düğünlerde insanları eğlendirdi. Ormanda, dağlarda çobanlar için çaldı, söyledi.
Teke yöresi kültürünü inceleyen Fransız araştırmacı Jerome Cler’in kendisini Paris’e davet etmesinin ardından yaşamı değişen Hayri Dev, müzisyen arkadaşlarıyla yurt dışında konserler verdi.
Davet üzerine 1996 yılında Fransa ve Almanya’ya giderek müzik festivallerine katılan Dev, 1997 yılında Amsterdam’da, 1998’de Strasbourg Marc Bloch Üniversitesinde konser verdi, 2002’de Brüksel’de Beaux-Arts’ta, 2003’te Paris’te Fransız Kültür Bakanlığı yetkililerinin de katıldığı özel dinletilerde sanatını icra etti.
Hayri Dev, çaldığı yöresel çam düdüğüyle UNESCO tarafından, Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi kapsamında 2008 yılında “Yaşayan İnsan Hazinesi Kültürel Miras Taşıyıcısı” ilan edildi.
Yaşamı ve sanatı belgesellere konu olan Dev, dünyada birçok üniversitede ders verdi. Bir süre Denizli Büyükşehir Belediye Konservatuarı’nda üniversite öğrencilerine de ders veren Dev’e, yöre halkı “Koca Usta” ismini verdi.
Hayatı Belgesel Oldu
Fransız Jerome Cler, İspanya’da duyduğu bir bağlama sesinin büyüsüne kapılarak Türkiye’ye geldi. Çameli ve Fethiye dağlarında bu sesin kaynağını bulmaya çalışırken, yörenin kültürü hakkında 350 sayfalık bir tez hazırlayarak, Sorbonne Üniversitesi’nin Etimoloji Bölümü’nden doçentlik aldı.
Cler, Türkiye’ye gelerek, Hayri Dev’i buldu. Dinlediği ses, Dev’in elindeki üç telli saza aitti. Ardından bir Fransız ekibi tekrar köye geldi. Hayri Dev’in hayatı ‘Ormanlar Arkası’ adlı belgesel filmle anlatıldı. Fransız müzikologlar 3 defa ülkelerine konser verdirtmek üzere çağırdılar. Hatta bir Fransız her yıl Dev’den ders almak üzere, Çameli’ne kadar geldi, belgesel çekimler yaptı. Çameli Halk Eğitimi Merkezi’nin oluşturduğu 10 kişilik grup içinde üçtelli cura ve çam düdüğü çaldı. 2004’de Ankara’da, 2005’de İstanbul’da Kültür Bakanlığı’nın yaptığı Halk Oyunları şölenlerine, 2007 İzmir İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’nün davetlisi olarak bu grubu içinde bulundu. Çameli’de düzenlenen festivallerde yerel sanatçı olarak konserler verdi. Hayri Dev bir süre Denizli Belediyesi Konservatuar hocalarına yaptığı müzik hakkında dersler verdi.
























