Seydikemer Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Seydikemer Ziraat Odası Tarımda Çalışan Kadın Çiftçilerin Sosyal Güvenliği “ konularında bilgilendirmeler yapmaya devam ediyor.
Kadın Çiftçi çalışmalarından sorumlu Mühendis Meryem Karaburun Ve Tekniker Safura Kovantepe Seydikemerli kadın çiftçilere saha çalışmalarında verdikleri bilgileri şöyle ifade ettiler;”Bireyin hastalıkta ve sağlıkta yarınlara güvenle bakabilmesi ancak sosyal güvenlik hakkına sahip olmasıyla mümkündür. Sosyal hayatın içinde yer alan çalışan kadınların 4’te 1’ini tarım işçileri oluşturmaktadır. “Günde 16-17 saat çalışan kadın çiftçilerimiz, tarımımızın belkemiğidir. Tarımda çalışan 2,2 milyona yakın kadın, ev işlerinin yanı sıra tarımsal üretimin de merkezinde yer almaktadır”.
Çiftçi kadınların potansiyelini açığa çıkarabildiği ve toplumsal refahtan pay alabildiği ölçüde tarımsal, ekonomik ve sosyal açıdan gelişmiş konuma gelebilir. Küçük ve orta büyüklükteki işletmelerde emek yoğun işleri çoğunlukla kadınlar üstlenmektedir ve iş yükleri genellikle erkeklerden fazladır. Günde 16-17 saat çalışan kadın çiftçilerimiz, tarımımızın belkemiğidir. Dünyada ve Türkiye’de tarımsal üretim, gıda güvenliği ve beslenmede kadınlar en önemli rolü oynamaktadır. Tarlada, bağda bahçede, ahırda ve ağılda bitkisel ve hayvansal üretimin iş gücünü sağlayan kadın çiftçilerimiz, bunların yanı sıra; ev işlerini, hasta, yaşlı ve çocukların bakımını da yapmakta ve aile beslenmesinde en önemli görevi üstlenmektedir. Bu kadar ağır bir yükü taşıyan kadın çiftçiler, sigortalı yaşamla geleceğe güvenle bakmayı ve pozitif ayrımcılığı hak ediyor
Kadın Çiftçilerimizin Sosyal Güvenlik Kapsamına Dahil Olması İçin Ne Yapması Gerekir?
2008 yılında yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanunla çiftçi olan herkes zorunlu olarak tarım sigortalısı olmaktadır. Tarım sigortalısı olmak için, ilgilinin; çiftçi olduğunu kanıtlaması ve bağlı bulunduğu Ziraat Odasına kayıt olması gerekmektedir. Kayıt için, çiftçilikle uğraştığını ispatlaması, uğraştığı tarımsal faaliyet ile ilgili belgelerle (tapu, hayvan kulak küpesi, muhtar beyanı, nüfus kayıt örneği vb.) Ziraat Odasına bulunmadığı yerlerde Tarım İl/İlçe Müdürlüklerine başvuruda bulunması zorunludur. Bu kayıtlar söz konusu kanuna göre en geç1 ay içinde Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirimde bulunulur. Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirimde bulunulduğu tarihinden itibaren çiftçi sigorta primi ödemekle yükümlüdür. Bu kapsamda, sigortalı olmak isteyenlerin bulundukları yerdeki ziraat odasına, oda bulunmayan yerlerde de Tarım İl/İlçe Müdürlüklerinden alacakları belge ile Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü veya Sosyal Güvenlik Merkezlerine başvurmaları gerekmektedir.
Bir Çiftçi Hangi Şartlarda Muafiyet Kapsamına Girer?
5510 sayılı KanunileZiraatOdasınakayıtlıamageliridüşükolançiftçilereve65 yaşını dolduran çiftçilere muafiyethakkı tanımıştır. Tarımda kendiadınavehesabınabağımsızçalışanlardan; tarımsal faaliyette bulunan ve yıllıktarımsalfaaliyetgelirlerinden, bufaaliyeteilişkinmasraflardüşüldüktensonrakalantutarınaylıkortalamasının, bu Kanunda tanımlanan prime esasgünlükkazanç alt sınırınınotuzkatındanazolduğunubelgeleyenlerile 65 yaşını dolduranlardantaleptebulunanlar, hükmügetirilmiştir.
Ancakkanunungeçici 16’ncı maddesiileçiftçilerimizekolaylıksağlanmasıiçinKanunabirgeçişhükmüeklenmiştir. Bu hükmegöre; “Tarımsalfaaliyettebulunansigortalılariçin 6’ncı maddenin (ı) bendindebelirtilen‘otuz’ ibaresigeçici 16’ncı maddesininyürürlüğegirdiği 2008 yılıiçin‘onbeş’ olarakuygulanacak, buoran prime esasgünlükkazancınotuzkatınıgeçmemeküzereher yılbirpuanartırılacaktır” hükmügetirilmiştir.
Böylelikle, muafiyetkapsamınagirençiftçilersigorta primiödemezler. Muafiyetkapsamınagirenkişiyefaydasıyoktur, emekliolamazancak, hiçbirsosyalgüvencesiolmadığıiçinsağlıkgüvencesindenkendisinebakmaklayükümlükişiüzerindenfaydalanabilir. BaşvurularbağlıbulunduğuZiraatOdalarınabunlarınbulunmadığıyerlerdeTarım İl/İlçeMüdürlüklerinden yapılmaktadır.
İş Kazası Ve Meslek Hastalığı, Hastalık Ve Analık Sigortalarından Sağlanan Hakları Nelerdir?
Geçici İş göremezlik ödeneği
(4/b) sigortalılık statüsüne tabi sigortalıların (kendi nam ve hesabına bağımsız çalışanlar) iş kazası, meslek hastalığı ya da analık hallerinde geçici iş göremezlik ödeneği, genel sağlık sigortası dahilprim ve prime ilişkin her türlü borçlarının ödenmiş olması şartıyla yatarak tedavi süresince veya yatarak tedavi sonrası bu tedavinin gereği olarak istirahat raporu aldıkları sürede ödenir.
Sürekli İş Göremezlik Ödeneği
Sürekli iş göremezlik geliri, iş kazası veya meslek hastalığı sonucu oluşan hastalık ve özürler nedeniyle, Sosyal Güvenlik Kurumunca yetkilendirilen hastaneler tarafından verilen raporlara istinaden Kurum Sağlık Kurulunca meslekte kazanma gücü en az % 10 oranında azalmış bulunduğu tespit edilen sigortalıya bağlanır. Sürekliişgöremezlikgeliribağlanabilmesi için, sigortalının çalıştığıişten ayrılması, işyerini kapatması, devretmesi veyabellibirsüreçalışmışolması şartı aranmaz. Ancak, kendi namvehesabınabağımsızçalışmakapsamındaki sigortalılara sürekli iş göremezlik geliri bağlanabilmesi için, kendi sigortalılığından dolayı, prim borçlarının ödenmiş olmasızorunludur.
Emzirme ödeneği
Analıksigortasındansağlananbiryardımtürüolup, gereksigortalıkadınvegerekse de sigortalıerkeğineşinincanlıdoğumyapmasıveçocuğunyaşamasışartıylabuödenek verilmektedir. Çalışan sigortalılariçinemzirmeödeneğindenyararlanmakiçindoğumdanöncekibiryıliçindeenaz 120 günkısavadelisigortakollarıprimibildirilmişveyaödenmişolmasışartıaranmaktadır. 2019 YılıDoğumYardımı: 1. Çocukiçin 300 TL, 2. Çocukiçin 400 TL, 3. Çocukiçin 600 TL, ödenmektedir. SigortalınınSosyalYardımlaşmaveDayanışmaKurumuMüdürlüğüneDilekçeilemüracaatıhalinde 2-3 ay içerisindeödemeyapılmaktadır.
01/10/2008 tarihindeKanunla ilk defagetirilenhükümle, gelirveaylıkalmaktaolanemekliveeşlerine de emzirmeödeneğiverilmektedir. 2019 yılı emzirmeödeneğitutarı 180 TL’dir.Birdefayamahsusverilmektedir.Sigortalılığısonaerenlerin, butarihtenbaşlamaküzere 300 güniçindeçocuklarıdoğarsa, sigortalıkadınveyaeşianalıksigortasıhaklarındanyararlanacak, sigortalıerkek, doğumtarihindenönceki 15 ay içindeenaz 120 gün prim ödenmişolmasışartıylaemzirmeödeneğindenyararlandırılacaktır.
Evlenme Ödeneği
Kendinamvehesabınabağımsızçalışmakapsamındakilerin, SosyalGüvenlikKurumuBaşkanlığıSosyalSigortalarGenelMüdürlüğü, SigortalıEmeklilikİşlemleriDaireBaşkanlığınaveyabulunulan yerdeki İl Müdürlüğüne/SosyalGüvenlikMerkezine, SosyalGüvenlikKurumuncabelirlenen “TahsisTalepveBeyanTaahhütBelgesi” ilebaşvurmalarıgerekmektedir.
Kanunkapsamındayetimaylığıalan, evlenmelerinedeniylegelirveyaaylıklarınınkesilmesigerekenkızçocuklarınınevlenmelerivetaleptebulunmalarıhalindeverilir.
Malul Çocuğu Bulunan Kadın Sigortalılara Sağlanan Haklar Nelerdir?
5510 sayılıKanunlagetirilenyenidüzenlemeyegöre 1/10/2008 tarihindensonrasigortalıolarakçalışanveaynızamandaengelliveyamalulçocuğubulunankadınlardahaazsüre prim ödeyerekdahaerkenemekliolabilecektir. Kadın sigortalılardanbaşkabirininsüreklibakımınamuhtaçderecedemalulçocuğuolanannelerin, 1/10/ 2008 tarihindensonrageçen prim ödemegünsayılarınındörttebiri (%25), prim ödemegünsayılarıtoplamınaeklenmekteveeklenenbusüreleremeklilikyaşhadlerinden de ayrıcaindirilmektedir.
Doğumborçlanmasınasılolmaktadır? Nereye, nasılbaşvurulur?
İlkdefa5510sayılıKanunagörehizmetakdiyleçalışanlarvekendinamvehesabınabağımsızçalışmayabaşlayansigortalılar, 2925 sayılıKanunatabisigortalılarilemülga 506 sayılıKanun, 1479 sayılıKanunve 2926 sayılıKanununatabiolansigortalılarvehaksahipleri, sigortalınınensonçalışmasının/hizmetiningeçtiğiSosyalGüvenlik İl Müdürlüğüne/SosyalGüvenlikMerkezinebaşvurarakdoğumborçlanmasıyapabileceklerdir.
Kanunagöre; sigortalıkadınındoğumnedeniyleçalışamadığıikiyıllıksüreyiborçlanabilmesiiçin;
- Sigortalıkadınındoğumdanönceçalışmayabaşlayaraksigortalılıkşartınıyerinegetirmesi, (tesciledilmeve primödeme)
- Doğumdansonraadına primödenmemesi,
- Borçlanacağısüredeçocuğunun yaşaması, gerekmektedir.
YaşlılıkAylığıŞartlarıNelerdir?
Yaşlılıkaylığı, çalışmahayatının normal olaraksonlanmasısonucunda belli şartlarınyerine getirilmesisonucubağlananaylıktır.Kanununyürürlüktarihindenönceişebaşlayansigortalılarveyagörevebaşlayankamugörevlileriile 2925 sayılıTarımİşçileriSigortalarKanunuve 2926 sayılıTarımsalFaaliyetlerdeKendi Nam veHesabınaBağımsızÇalışanlarKanununagöresigortalıolanlariçinmevcutkanunlardakişartlargeçerliolacak, dolayısıylabunlarınkazanılmışhaklarıkorunacaktır. 30/4/2008 tarihindensonraişebaşlayansigortalılarilegörevebaşlayankamugörevlileriiçin 5510 sayılıKanunlabelirlenenşartlargeçerliolacaktır. Kanunagöre 2036 yılınakadartümstatüleriçinaylıkveyaemeklilikyaşıkadınlariçin58,erkekleriçin 60 yaşolacaktır.
ÖlümAylığıŞartlarıNelerdir?
Gerek 5510 sayılıKanununyürürlüktarihindenöncegerekse de yürürlüktarihindensonraçalışmayabaşlayanlariçinölümaylığıbağlanmaşartları; 4/b ve 4/c sigortalılarıiçin 1800 prim ödemegünsayısıaranacaktır.
Cenaze Ödeneği Nasıl Olmaktadır?
Cenaze ödeneği, iş kazası veya meslek hastalığı sonucu veya sürekli iş göremezlik geliri, malûllük, vazife malûllüğü veya yaşlılık aylığı almakta iken veya kendisi için en az 360 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi bildirilmiş olup da ölen sigortalının hak sahiplerine Sosyal Güvenlik Kurumu Yönetim Kurulunca belirlenip Bakan tarafından onaylanan tarife üzerinden cenaze ödeneği ödenir. Cenaze ödeneği sırasıyla, sigortalının eşine, yoksa çocuklarına, o da yoksa ana babasına, o da yoksa kardeşlerine verilir.Cenaze ödeneğinin tutarı her yıl için SGK Yönetim Kurulunca belirlenerek Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı tarafından onaylanmaktadır.
Müracaat nasıl olur?
Bu ödeneğinalınmasıiçinhaksahiplerinceölümtarihinibelirtenbirdilekçeilesosyalgüvenlikil/merkezinebaşvurulmasıgerekir. ÖlümtarihinüfusaişlenmemişseilgilimakamlarcadüzenlenenölümbelgesininKurumaverilmesigerekmektedir.
Haber/Foto: Erkan İlik-Ayfer Kurt
