Perşembe, Kasım 19, 2026
15 °c
Fethiye
  • Giriş
Fethiye Haber
  • Anasayfa
  • Özel Haber
  • Asayiş
  • Politika
    Büyükşehir Konservatuvarı Yeni Dönem için Kapılarını Açtı

    Büyükşehir Konservatuvarı Yeni Dönem için Kapılarını Açtı

    Başkan Büklü’den 19 Ekim Muhtarlar Günü Mesajı

    Başkan Büklü’den 19 Ekim Muhtarlar Günü Mesajı

    BAŞKAN AKDENİZLİ: “MUHTARLARIMIZ DEVLETİMİZLE MİLLETİMİZ ARASINDAKİ EN GÜÇLÜ GÖNÜL KÖPRÜSÜDÜR”

    BAŞKAN AKDENİZLİ: “MUHTARLARIMIZ DEVLETİMİZLE MİLLETİMİZ ARASINDAKİ EN GÜÇLÜ GÖNÜL KÖPRÜSÜDÜR”

    FETHİYE EMLAKÇILAR DERNEĞİNDE “SERDAR OĞUZ” GÜVEN TAZELEDİ

    FETHİYE EMLAKÇILAR DERNEĞİNDE “SERDAR OĞUZ” GÜVEN TAZELEDİ

  • Eğitim
    BİZDEN SONRA EŞYALARIMIZ – Ebru Oğuzhan Yeter

    BİZDEN SONRA EŞYALARIMIZ – Ebru Oğuzhan Yeter

    Kaygı kapıyı çaldığında: Onu susturmak mı, anlamak mı? – Ramsa Klinik

    Kaygı kapıyı çaldığında: Onu susturmak mı, anlamak mı? – Ramsa Klinik

    Yerel İşletmeler İçin Seo Ajansı | SEO-AJANSİ-COM.TR | Organik Müşteri

    Yerel İşletmeler İçin Seo Ajansı | SEO-AJANSİ-COM.TR | Organik Müşteri

    Fethiye’mizin Önüne Konulan “İl Olma” Hayali Bugün Yapılan Açıklamayla Netleşti – Ebru Oğuzhan Yeter

    Fethiye’mizin Önüne Konulan “İl Olma” Hayali Bugün Yapılan Açıklamayla Netleşti – Ebru Oğuzhan Yeter

  • Sağlık
    Ev Temizliğinde Pratiklik Arayanlar İçin Dikey Süpürge Seçim Rehberi

    Ev Temizliğinde Pratiklik Arayanlar İçin Dikey Süpürge Seçim Rehberi

    Lenfödem ve Lipödem Tedavisinde Fizyoterapinin Önemi – Ramsa Klinik

    Lenfödem ve Lipödem Tedavisinde Fizyoterapinin Önemi – Ramsa Klinik

    Özel Eğitimde Okul Öncesi Dönemin Önemi – Ramsa Klinik

    Özel Eğitimde Okul Öncesi Dönemin Önemi – Ramsa Klinik

    ÇOCUĞUMUZUN ELİNDEN TABLETİ ALINCA NEDEN DÜNYASI YIKILIYOR? RAMSA KLİNİK

    ÇOCUĞUMUZUN ELİNDEN TABLETİ ALINCA NEDEN DÜNYASI YIKILIYOR? RAMSA KLİNİK

  • Kültür
    BİZDEN SONRA EŞYALARIMIZ – Ebru Oğuzhan Yeter

    BİZDEN SONRA EŞYALARIMIZ – Ebru Oğuzhan Yeter

    Yerel İşletmeler İçin Seo Ajansı | SEO-AJANSİ-COM.TR | Organik Müşteri

    Yerel İşletmeler İçin Seo Ajansı | SEO-AJANSİ-COM.TR | Organik Müşteri

    MENTÖRÜN PENCERESİ – Hakan BİROL

    MENTÖRÜN PENCERESİ – Hakan BİROL

    Dünyayla Aranıza Birkaç Sayfalık Mesafe Koyun – Simge Dikmen

    Dünyayla Aranıza Birkaç Sayfalık Mesafe Koyun – Simge Dikmen

  • Spor
    Karaçulhaspor’dan Mimar Şevket Oğuz Koç’a Teşekkür

    Karaçulhaspor’dan Mimar Şevket Oğuz Koç’a Teşekkür

    Karaçulhaspor Sezona 3 Puanla Başladı

    Karaçulhaspor Sezona 3 Puanla Başladı

    Seydikemerspor Sezona 3 Puanla Başlamak İstiyor

    Seydikemerspor Sezona 3 Puanla Başlamak İstiyor

    Fethiyespor Altyapısında Yeni Dönem: Görev Dağılımı Açıklandı!

    Fethiyespor Altyapısında Yeni Dönem: Görev Dağılımı Açıklandı!

  • Künye & Reklam
  • İletişim
Sonuç bulunamadı
Bütün Sonuçları Göster
  • Anasayfa
  • Özel Haber
  • Asayiş
  • Politika
    Büyükşehir Konservatuvarı Yeni Dönem için Kapılarını Açtı

    Büyükşehir Konservatuvarı Yeni Dönem için Kapılarını Açtı

    Başkan Büklü’den 19 Ekim Muhtarlar Günü Mesajı

    Başkan Büklü’den 19 Ekim Muhtarlar Günü Mesajı

    BAŞKAN AKDENİZLİ: “MUHTARLARIMIZ DEVLETİMİZLE MİLLETİMİZ ARASINDAKİ EN GÜÇLÜ GÖNÜL KÖPRÜSÜDÜR”

    BAŞKAN AKDENİZLİ: “MUHTARLARIMIZ DEVLETİMİZLE MİLLETİMİZ ARASINDAKİ EN GÜÇLÜ GÖNÜL KÖPRÜSÜDÜR”

    FETHİYE EMLAKÇILAR DERNEĞİNDE “SERDAR OĞUZ” GÜVEN TAZELEDİ

    FETHİYE EMLAKÇILAR DERNEĞİNDE “SERDAR OĞUZ” GÜVEN TAZELEDİ

  • Eğitim
    BİZDEN SONRA EŞYALARIMIZ – Ebru Oğuzhan Yeter

    BİZDEN SONRA EŞYALARIMIZ – Ebru Oğuzhan Yeter

    Kaygı kapıyı çaldığında: Onu susturmak mı, anlamak mı? – Ramsa Klinik

    Kaygı kapıyı çaldığında: Onu susturmak mı, anlamak mı? – Ramsa Klinik

    Yerel İşletmeler İçin Seo Ajansı | SEO-AJANSİ-COM.TR | Organik Müşteri

    Yerel İşletmeler İçin Seo Ajansı | SEO-AJANSİ-COM.TR | Organik Müşteri

    Fethiye’mizin Önüne Konulan “İl Olma” Hayali Bugün Yapılan Açıklamayla Netleşti – Ebru Oğuzhan Yeter

    Fethiye’mizin Önüne Konulan “İl Olma” Hayali Bugün Yapılan Açıklamayla Netleşti – Ebru Oğuzhan Yeter

  • Sağlık
    Ev Temizliğinde Pratiklik Arayanlar İçin Dikey Süpürge Seçim Rehberi

    Ev Temizliğinde Pratiklik Arayanlar İçin Dikey Süpürge Seçim Rehberi

    Lenfödem ve Lipödem Tedavisinde Fizyoterapinin Önemi – Ramsa Klinik

    Lenfödem ve Lipödem Tedavisinde Fizyoterapinin Önemi – Ramsa Klinik

    Özel Eğitimde Okul Öncesi Dönemin Önemi – Ramsa Klinik

    Özel Eğitimde Okul Öncesi Dönemin Önemi – Ramsa Klinik

    ÇOCUĞUMUZUN ELİNDEN TABLETİ ALINCA NEDEN DÜNYASI YIKILIYOR? RAMSA KLİNİK

    ÇOCUĞUMUZUN ELİNDEN TABLETİ ALINCA NEDEN DÜNYASI YIKILIYOR? RAMSA KLİNİK

  • Kültür
    BİZDEN SONRA EŞYALARIMIZ – Ebru Oğuzhan Yeter

    BİZDEN SONRA EŞYALARIMIZ – Ebru Oğuzhan Yeter

    Yerel İşletmeler İçin Seo Ajansı | SEO-AJANSİ-COM.TR | Organik Müşteri

    Yerel İşletmeler İçin Seo Ajansı | SEO-AJANSİ-COM.TR | Organik Müşteri

    MENTÖRÜN PENCERESİ – Hakan BİROL

    MENTÖRÜN PENCERESİ – Hakan BİROL

    Dünyayla Aranıza Birkaç Sayfalık Mesafe Koyun – Simge Dikmen

    Dünyayla Aranıza Birkaç Sayfalık Mesafe Koyun – Simge Dikmen

  • Spor
    Karaçulhaspor’dan Mimar Şevket Oğuz Koç’a Teşekkür

    Karaçulhaspor’dan Mimar Şevket Oğuz Koç’a Teşekkür

    Karaçulhaspor Sezona 3 Puanla Başladı

    Karaçulhaspor Sezona 3 Puanla Başladı

    Seydikemerspor Sezona 3 Puanla Başlamak İstiyor

    Seydikemerspor Sezona 3 Puanla Başlamak İstiyor

    Fethiyespor Altyapısında Yeni Dönem: Görev Dağılımı Açıklandı!

    Fethiyespor Altyapısında Yeni Dönem: Görev Dağılımı Açıklandı!

  • Künye & Reklam
  • İletişim
Sonuç bulunamadı
Bütün Sonuçları Göster
Fethiye Gazetesi Haber Sitesi
Sonuç bulunamadı
Bütün Sonuçları Göster
Fethiye Gazetesi Fethiye Gazetesi
Anasayfa KöşeYazar

GÖNEN KÖY ENSTİTÜSÜ IŞIĞI VE FAKİR BAYKURT Prof. Dr. Kemal Kocabaş

by Fethiye Haber
18 Ekim 2019
0
Paylaşım
11
Okunma
Share on FacebookShare on Twitter

 

“Yoruldum yurda uzaklardan bakmaktan/ Ama yorulmadım hiç bir zaman/O yoksul sevgili gibi dağ başlarında/ Karda kalmış, darda kalmış yolcular için yazmaktan”

Yukarıdaki dizeler, aramızdan 11 Ekim 1999 yılında ayrılan Burdur-Akçaköylü, Gönen Köy Enstitülü, yoksullar üniversitesi olarak tanımladığı Gazi Eğitim Enstitüsü çıkışlı, 1970’li yıllarda Mamak Üniversitesi öğrencisi (!), öğretmen, ilköğretim müfettişi, yazar, şair, demokratik öğretmen hareketinin eşsiz önderi, 1999 seçimlerinde ÖDP İzmir milletvekili adayı Fakir Baykurt’a ait. Ekim ayında ülkenin farklı yerlerinde aramızdan ayrılışının 20. yılında Fakir Baykurt düzenlenen pek çok etkinlikle anıldı, yaşama ve daha güzel bir dünya için verdiği uğraşılar konuşuldu. İzmir’de  15 Ekim 2019 tarihinde Çiğli Belediyesi ve Yeni Kuşak Köy Enstitüler Derneği (YKKED) imecesinin ürettiği   görkemli buluşmalarla Fakir Baykurt’un aydınlık ve demokrat Türkiye koşusunu sevgiyle-saygıyla selamladık. Fakir Baykurt, 15 Haziran 1929 tarihinde Akçaköy’de Tahir Baykurt olarak hayata merhaba der ve 11 Ekim 1999 tarihinde 12 Eylül darbesi sonrası yaşamak zorunda kaldığı Almanya’da Fakir Baykurt olarak yaşama veda eder. Yetmiş yıla sığdırılan insana dair büyük güzelliklerle taçlandırılan bir yaşam.

Fakir’in yaşam sürecinde temel dinamik Gönen Köy Enstitüsüdür. 11 Mart 1940 tarihinde Gönen –Isparta’ya gelen İsmail Hakkı Tonguç ve arkadaşları yaptıkları incelemeler sonunda Göller Bölgesi’nde aydınlanma ve toplumsal dönüşüm merkezi olacak olan Gönen Köy Enstitüsünün yerini belirler. Tonguç o gün not defterine “ Köy çocukları burada okuyacaklar, mutluluğu gerçeklerde bulmanın düşlerde araştırmaktan daha kolay olduğunu anlayarak yetişecekler, mutlu olmanın, özgür ve bağımsız yaşamanın yoksul düşmemenin gizlerini bulacaklar” ifadelerini yazar. Cumhuriyet eğitim devrimcilerinin ilerici düşün dünyasının şekillendirdiği  enstitülerpozitif ayrımcı, ilerici, özgün, işlevsel eğitim sistemiyle  kapılarını, pencerelerini yoksul halk çocuklarına açıyordu. Fakir Baykurt da öksüz, yoksul bir köy çocuğu olarak 1943 yılında bu aydınlık kapıdan içeri girer ve Gönen Köy Enstitüsünde kendisini yeniden yaratır.

Fakir Baykurt Gönenli yıllarını “Köy Enstitüsü benim için olağanüstü bir fırsat oldu. İlkokulu bitirdikten sonra gidebileceğim başka hiçbir okul yoktu. Ailemin gücü yetmezdi. Ben okumak istiyordum enstitü benim gibi köy çocuklarını çağırıyordu.” ifadeleriyle giriş öyküsünü anlatır. Gönen’deki kitap okuma ve tartışma saatleri sonunda kazanımlarını “Klasiklerin en iyi okuru enstitülü gençlerdi. Ceplerimizi ona göre yaptırırdık, kitap sığsın. Kız arkadaşlarımız koyun kuzu gütmeye giderken, torbaya azıkla birlikte kitap da katardı.” Bu yıllarda Bursa Cezaevi’nde olan Nazım Hikmet’in şiirleri ise gizli gizli yayılmaktadır. Tahir Baykurt da bu dönem Nazım Hikmet’in şiirlerini “Kitaplıkta Nazım Hikmet’in kitapları yoktu. Yasaklandığını öğrenince Çivril’in bir köyüne gidip onları buldum. Nazım’ın yedi kitabını kendi yaptığım defterlere kitap harfleri ile yazıp defalarca okudum.” ifadeleriyle nasıl edindiklerini yazar. “Köy Enstitülü Delikanlı” kitabında bir Gönen sabahını “Enstitü bir arılık gibi. Sabah kampana çaldı mı fırlıyoruz. Yüksekteki kalasa asılmış bir ray parçası bu. Eline bir demir alıp vurdun mu çıkan ses her yerden duyulur. Yatağını yorganını düzeltip, elini yüzünü yıkayıp halay çekilen alana koşarsın. Ortaya bir ak0rdiyon, on-onbeş mandolin çıkar. Öğrenciler, kız erkek üçerli dizilerek geniş bir halka oluşturur. Oyunbaşı “Haydi Efeler!” diye bağırır. Kollaar! Dedi mi bütün kollar kollar kalkar… Gün böyle görülmemiş, duyulmamış bir şenlikle başlar. Her enstitü kendi yöresinin türküsünü söyler, oyununu oynar, öteki yörelerin türkülerini, oyunlarını öğrenir”kendine özgü, yalın, sade ifadelerle bize  aktarır.
Fakir Baykurt, Gönen’de ilk üç yılı tam bir enstitülü gibi yaşar. Bu dönemde sürekli kütüphanededir. Şiirler yazmaya başlamıştır. Bir gün postadan gelen bir pakette Tonguç’un imzaladığı “ Köy şiirlerini başarıyla yazan Tahir Baykurt’a Almancayı ilerletmesi için çok sevgiyle” şeklinde imzalan bir sözlük vardır. Tonguç, Fakir’deki ışığı görmüştür ve onu yüreklendirmektedir. Yücel ve Tonguç’un görevden 1946 sonrası  görevlerinden ayrılmasıyla enstitüler üzerine yoğun baskılar yaşanır. 1946-1950 döneminin yoğun despotik ortamını süreci yaşayan bir tanık olarak “…Dünya inişli yokuşlu denir. Üçten dörde geçtik. Ankara’nın rüzgarları döndü. Yücel’i, Tonguç’u görevlerinden uzaklaştırdılar. Savaş bitti, bir başka savaş başladı sanki: Enstitülerde solculuk yapılıyormuş da, zararlı kitaplar okunuyormuş da, kız-erkek bir arada okumak Türk töresine aykırıymış da; Aaa!. Kızlar önce ayrı sınıflara, sonra ayrı enstitülere. Anlaşılmaz sıkılıklar başladı. Müdürümüz değişti, öğretmenler ayıklandı. Sık sık dolaplar aranıyor, kitaplarımız alınıyor. Enstitüleri kuranlar kötüleniyor. Her derste komünizmin zararları anlatılıyor… Dergilerde şiirlerim, yazılarım çıktığı için en çok ben denetleniyorum. Ama ne yapıp yaptım, diplomayı canavarın ağzından kaptım. Anam saçını kınaladı, Akçaköy’ün içinde adak üleştirdik…” ifadeleriyle aktarır. Yıllar sonra yaşadığı tüm süreçleri “…Cumhuriyet beni götürdü, açtığı Köy Enstitüsünde eğitti, öğretmen yaptı, elime kalem verdi, yurdun yazarları arasına kattı. Şimdi düşünüyorum, yokluktan geliyorum. Cumhuriyete elbette teşekkür ediyorum, ama onun için ölmüyorum. Yazarın görevi şakşakcılık değildir. O devlet on yıl sonra gericileri sevindirmek için okuduğum Köy Enstitülerini kapattı. Nasıl yapalım da bu devlet gene o devlet olsun, başka yoksul köy çocukları da kanatlansın…” ifadeleriyle değerlendirerek günümüze de göndermeler yapar.  Sorduğu “Nasıl yapalım da bu devlet gene o devlet olsun, başka yoksul köy çocukları da kanatlansın…” sözleri Fakir Baykurt’tan günümüze, tüm ilericilere düşen  temelbir görevdir. Neler yapalım ki günümüzde piyasalaştırılmış-dinselleştirilmiş eğitim sistemini aşarak ülkenin tüm çocuklarına, özellikle yoksullarına ve kızlarını eğitim yoluyla kanatlandıralım.

Hasan-Ali Yücel, 1958 yılında Hasan-Ali Yücel “Yılanların Öcü” romanıyla Yunus Nadi Roman ödülünü alan Fakir Baykurt için “Gazetede Fakir’in Yunus Nadi Roman mükafatını kazandığını görünce onlara her bakımdan güvenli ruhumla o kadar duygulanıp sevindim ki, kendisi o kadar kıvançlanmamıştır. Başta ben fakir olmak üzere, ciğergahımıza sokulan ve yüreğimize sokan yılanlardan öc alan bir evlat çıkar da baba bahtiyarlık duymaz mı? Ah, demek gözümüz açık gitmeyeceğiz” diyerek Fakir Baykurt’u selamlar. Fakir Baykurt enstitülerin kuramcısı İsmail Hakkı Tonguç’a karşı tüm enstitülülerde olduğu gibi yoğun, içten bir sevgi vardır: “Biz, enstitülerde okuma olanağı bulan köy çocukları Hakkı Tonguç’a baba dedik. Kan babamız değildi ama eğitim babamızdı. Ana babası okuma yazma bilmeyen bir tek kitabı olmayan çocuğu öğretmen yapmış, şairler, yazarlar arasına salmıştır. Büyük eğitimcidir o. Okumak için o da zorluk çekmiştir. Biz çekmeyelim diye, yakaladığı olanağı değerlendirmek için geceyi gündüze kattı. Yirmi bir enstitüye yirmi bin köy çocuğu topladı.”ifadeleriyle Tonguç’un emeğine duyduğu saygıyı dillendirir.

Fakir Baykurt, 1965 yılında Türkiye Öğretmenler Sendikası (TÖS) başkanıdır. 1969’da Kayseri’de Alemdar Sinemasında toplanan TÖS genel kurulunda 600 öğretmen yakılmak istenmişti, tıpkı Sivas Madımak Otelinde olduğu gibi. Fakir Baykurt 1999 seçimlerinde yakın dostu Can Yücel ile birlikte ÖDP-İzmir milletvekili adayıdır. Seçim süresince her yerde emek, sermaye çelişkisini, sömürüyü, kapitalizmi anlatmıştır. Fakir Baykurt bir sosyalisttir, aynı zamanda da bir Cumhuriyetçidir. Bu çizgisiyle ülkenin tüm ilericilerinin yüreğinde onurla yer almıştır. Bir kuşak Fakir Baykurt ve diğer Köy Enstitülü yazarların yazdığı toplumsal gerçekliği  temel alan kitaplarla kendilerini yaratmışlardır.

Fakir Baykurt, yaşamı, duruşu, uğraşı ve ürettiği onlarca kitapla, şiirle yaşamaya devam ediyor. Aramızdan ayrılışının 20. yılında anısına saygıyla…

köşe-yazarı-kemal-kocabaş-300x225

 

Ayrıntılı Görülme Sayısı: 8

Bunu paylaş:

  • Facebook üzerinde paylaş (Yeni pencerede açılır) Facebook
  • X'te paylaş (Yeni pencerede açılır) X

Bunu beğen:

Beğen Yükleniyor...
Önceki Haber

Tabipler Birliği’ne Seminer Verildi

Sıradaki Haber

Hava’da  Engelleri Kaldırdılar

Fethiye Haber

Fethiye Haber

Sıradaki Haber
Hava’da  Engelleri Kaldırdılar

Hava’da  Engelleri Kaldırdılar

Bir yanıt yazın Yanıtı iptal et

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bu site istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanır. Yorum verilerinizin nasıl işlendiğini öğrenin.

SON EKLENEN HABERLER

  • Ftso, 19 Kasım Dünya Kadın Girişimciler Günü’nde Kadın Girişimcilerle Buluştu
  • Perakendede Satışları Artırmanın Gizli Kahramanı: Doğru Mağaza İçi Planlama
  • BİZDEN SONRA EŞYALARIMIZ – Ebru Oğuzhan Yeter
  • Muğla’da Yollara 758 Kilometrelik Dokunuş
  • Başkan Aras COP31’de Üç Farklı Platformda
  • Fethiye Ticaret ve Sanayi Odası’ndan Hisarcıklıoğlu’na Ziyaret
  • Tiyatro Günleri 6 İlçede Sanatseverlerle Buluşuyor

2025 FETHİYE GAZETESİ TAKVİMİ

Kasım 2026
P S Ç P C C P
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
30  
« Eki    

Fethiye Gazetesi

Fethiye Gazetesi İnternet Sitesi Fethiye’nin www.fethiyehaber.com adıyla kurulan ilk internet haber sitesidir. (http://web.archive.org/) üzerinden teyid edilebilir. Hızlı, güvenilir ve doğru haber için Fethiye Gazetesi Haber Sitesi -2025

Her hakkı saklıdır. © 2025 Fethiye Gazetesi - TASARIM: OnparmakNET.

Welcome Back!

Login to your account below

Forgotten Password?

Retrieve your password

Please enter your username or email address to reset your password.

Log In

Add New Playlist

Sonuç bulunamadı
Bütün Sonuçları Göster
  • Anasayfa
  • Güncel
  • Siyaset
  • Eğitim
  • Sağlık
  • Kültür
  • Spor
  • Künye & Reklam

Her hakkı saklıdır. © 2025 Fethiye Gazetesi - TASARIM: OnparmakNET.

%d