Fethiye’nin Çalış Plajı ve Yanıklar Plajı ile Akgöl Mevkiine çıkış yapan carettacaretta kaplumbağaları, yumurtalarını bırakıp, geldikleri gibi geri dönüş yapıyor. Uluslararası anlaşmalar ile koruma altında tutulan carettacaretta kaplumbağaları için Fethiye plajlarında da gönüllüler tarafından carettacaretta nöbetleri başladı. Gönüllüler gece sabahlara kadar 24 saat boyunca kıyıya çıkış yapıp yumurtlayan carettacaretta kaplumbağalarını izliyor.
Fethiye’nin Çalış Plajı ve Yanıklar Plajı ile Akgöl Mevkiine çıkış yapan carettacaretta kaplumbağaları, yumurtalarını bırakıp, geldikleri gibi geri dönüş yapıyor. Bu yuvalardan çıkış yapacak yavruları denizle buluşturacak gönüllüler, hemen her gün 24 saatlik nöbete başladı. Denizli Pamukkale Üniversitesi ile gönüllülerden oluşan 15 kişi gece-gündüz carettacarettaların yumurtlama ve yumurtadan çıkış dönemlerini takip ediyorlar. Tabiat Varlıkları Koruma Genel Müdürlüğü’nün projesi çerçevesinde Eylül ayı ortalarına kadar görev yapacak gönüllü öğrenciler, gruplar halinde nöbet tutuyorlar. Geçtiğimiz yıllarda Avusturya Üniversitesinden gelen gönüllülerin bu yıl gelmeyecekleri de öğrenildi. 22 yıldan bu yana carettacarettalar için proje üretilen Çalış Plajı’nda bu yıl da yuva sayısının geçen yılki rakamlara ulaşması bekleniyor. Özellikle karaya çıkıp yumurta bırakan carettalara plaka takılırken, bu yıl plaka takılmayan carettacarettaların da çıkmakta olduğu, bunların da plakalandığı ifade edildi. Fethiye turizmine büyük değer katan carettacaretta kaplumbağaları için nöbet tutan gönüllüler plaj çevresinde broşürler dağıtıp, yöredeki yerli ve yabancı turistleri bilgilendiriyor.
”130 Yuvaya Ulaşmak İstiyoruz”
Deniz Kaplumbağaları Araştırma ve Geliştirme Merkezi (DEKAMER) Başkanı Yakup Kaska tarafından görevlendirildiğini ifade eden Pamukkale Üniversitesinden Deniz Bayrak, ”Deniz Kaplumbağaları Araştırma ve Geliştirme Merkezi (DEKAMER) adına çalışıyorum. Bu yıl her yıl olduğu gibi Fethiye plajlarının korunmasını biz sağlayacağız. Bu yıl 15 gönüllümüz var. Çeşitli gönüllülerimiz ile 15 Mayıs’tan itibaren korumalara başladık. CarettaCarettalarımız mayıs ayının başında yumurtlamaya başladılar. Temmuzun ortalarına doğru da yavru çıkışlarımız başlayacaktır. Şu anda 20 yuvamız bulunuyor. Geçen yıl 130 civarında yuvamız vardı. Sene sonuna kadar aynı rakama ulaşmayı planlıyoruz. Genel olarak şu anda koruma yapılan çalışmalarımızda yuvaya kafesleme, insanlara karşı prizma kafesler uygulamaya başladık” dedi.
”Yeni Kimlikler Takılıyor”
Bayrak, ”Şu ana kadar çıkan carettacarettaların yakalayabildiklerimizin hepsi yeni bireyler. Bu yüzden yeni kimlikler takıyor ve popülasyona katıyoruz” dedi.
”Daha Çok Erkek Birey Çıkıyor”
Deniz Bayrak; ”Çalış plajı insan açısında oldukça yoğun bir plaj. Bazı durumlarda önlemler yeterli olamayabiliyor. Fakat Çalış-Der Başkanı Mete Ay bize her türlü olanağı sağlıyor, bize destek sağlıyor. Çalış Derneği olarak ellerinden gelen desteği sağlıyorlar.İnsan kaynağı olarak maddi ve manevi birlikte çalışarak bu hayvanların varlığını sürdürmeye çalışıyoruz. Çalış plajı carettacarettalar için çok önemli. Normalde carettacarettaların cinsi sıcaklığa göre değişiyor. Çalış plajının kumları serin olduğundan dolayı buradan erkek birey çıkıyor ve popülasyonda erkek birey az. Carettacarettalar için bu yüzden en önemli plajlardan biri Çalış Plajı’dır” dedi.
“Her Gün 20 Kilometre Yürüyorlar”
Deniz Bayrak ve 15 gönüllü Fethiye bölgesinde 3 plajda çalışma yaparken, Çalış bölgesi, Yanıklar sahili ve Akgöl sahilinde her gün 10 kilometre gidip gelerek yaklaşık 20 kilometre yol kat ediyorlar. Carettacarettalar için yaptıkları bu çalışmaların gelecek nesiller ve Türk turizmi için çok önemli olduğunu kaydeden Bayrak, ”Bizim koruma yapmamızdaki en büyük problem insan faktörü. Maalesef bu konuda insanlarımızı bilinçlendirmemiz gerekiyor. Sahillerde çok fazla kamp alanı kuruluyor, kendileri gelip kamp kuruyorlar. Her türlü uyarılara karşı bazen başa çıkamıyoruz. Geceleri ateş yakıyorlar, carettalar çok fazla ışıklandırmaya maruz kalabiliyorlar. Hayvan olduğu gibi rahatsız olduktan sonra geri dönüp başka plajlara yönelebiliyor. Fethiye tarihinde bizim çalışmalarımızda geçen sene en iyi rakamlar elde edildi. 130’dan fazla yuva bulundu ve birçok markalama yapıldı. Bu sene de bu rakama yakın bir sayı tutturmayı amaçlıyoruz” dedi.
”Carettalar İçin Hassas Davranıyoruz”
Nesli tükenmekte olan ve koruma altında tutulan CarettaCaretta kaplumbağalarının Fethiye turizmi için çok önemli olduğunu vurgulayan Çalış Turizm ve Tanıtma Derneği Başkanı Mete Ay, ”Çalış plajı çok özel bir plaj. Carettacaretta dediğimiz nesli tükenmekte olan ırklardan birisini hem yaşatmaya hem de çoğaltmaya çalışırken de turist ziyaretçilerimize de hizmet vermeye çalışıyoruz. Tabi ki bizler sivil toplum örgütü olarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı olsun, MUÇEV olsun, DEKAMER olsun ve Pamukkale Üniversitesi, Fethiye Belediyesi olsun hep birlikte inanılmaz bir kamu çalışması içerisindeyiz” dedi.
”Halkımız Bilinçlendi”
Ay, ”Bu sayede geçen seneye oranla yumurtlayan carettacarettaların artışını sağlıyoruz. Burada tabi en önemli faktör DEKAMER. Yakup Kaska hocanın ekibi ile beraber çok kuvvetli bir şekilde çalışılıyor. Bundan 10 yıl evvel bizim Çalış plajındaki esnafımız carettacarettaların değerini anlamazdı. Ama şimdi herkes çok hassas ve bu konuda dikkatli davranıyorlar. Gelen ziyaretçilerini uyarıyor. Gece saat 03:00’te bile ”Carettacaretta çıktı Mete başkanım. Korunaklar ve kafesler için lütfen birisini gönderebilir misiniz?” diye arayanlar var. Eskiden bunlar yoktu. Demek ki Fethiye halkımız, Çalış halkımız bilinçlendi. Buna en büyük destek tabi DEKAMER ve Pamukkale Üniversitesi sayesinde oldu. Doğayı ve ziyaretçilerimizi rahatsız etmeden dengede hem ziyaretçi hem de carettacarettalarınçoğalımını sağlamak zorundayız. Biz elimizden gelen desteği veriyoruz. DEKAMER ve üniversiteden gelen arkadaşlarımızla ortak bir şekilde çalışıyoruz” ifadelerini kullandı.
Haber/Foto: Hakan Çelikdemir
