ÖNEMLİ BİR EŞİK AŞIMINDA BİRİLERİ ÇIKMIŞTIR.
Her bir bekleşme yığılmalarının kaçınılmaz olduğu kargaşa ortamları vardır. Kişiler durdukları yerde daralırlar, gerilimleri sürekli artar. Yetkili birilerinin o ara çıkıp düzeni sağlamasını umarlar. Kendilerinin de çözümün bir parçası olabilecekleri hiç akıllarından bile geçmez.
O türden hareketler hep kendilerinden başkalarınca getirilmesi beklentisine alışmışlardır.
Örneğin bazı sağlık merkezlerimiz o türden yığılmaların çok görüldüğü yerlerin başında gelir. Hastalar ve yakınları taşradan merkezi konumdaki Araştırma Hastaneleri’nin erkenden yolunu tutarlar ki oluşacak kuyruğun arkalarına düşmemeğe bakarlar.
Ne var ki o kaçınılmaz kuyruk ille de oluşur. Ben önce geldim; yok, ben önce gelmiştim, itiş kakışı da o yüzden hiç eksik olmaz. Hatta ağız dalaşı ile başlayan gerilim daha ileri boyuta bile vardırılır.
İşte ben de o hoş olmayan tutum ve davranışların ortaya çıkmaması için, oralardan edindindiğin bir dosya kâğıdını elime alır, bir diğer elimde de kalem; hemen o ara geliş sırasına göre kişileri listeleyiveririm. Ortalığa bir düzen egemen olur. Ben de sonuçta iyi iş yaptığımı düşünmekten kendimi alamam.
Böyle bir açılımdan sonra daha önemli bir boyuta gönderme yapacağımı sanırım sezinlemişsinizdir.
Bayağı bir zaman önce Şili’de maden kazası yaşanmıştı. Yerin 800 metre altındaki maden ocağında göçük olmuş, 33 madenci orada kısılıp kalmışlardı(*). O madencilerin kurtarılıp ailelerine, sevdiklerine kavuşmalarının uzunca bir öyküsü yazılmış, sinema filmi de yapılmıştı. Ben de o filmi izleyenlerdenim. Maden işçilerinin kurtarılış öyküsünü uzun uzun anlatacak değilim; öyle bir yanılsamanız olmasın. Olaya değinirken de belirttiğim gibi önemsediğim boyutta bir açılımda bulunacağım.
Yerin altında kala kalan o 33 madenci, oluşan göçük sonrası her nasılsa kendilerini belli süre yaşama olanağı sağlayacak olan “yaşam odası”na atabilmişlerdir. Gelgelelim ondan sonrası da kolay bir süreç değildir. “Yaşam Odası” olanakları da sınırlıdır.
O maden göçüğünde işçilerinin her birinin dirençleri de; kapalı, sınırlı bir alanda, uzun süre kalmanın getireceği umut kırıklığına dayanma kat sayısı da hâliyle değişik olacağı öngörülemez değildir. Kafayı yemek bile olasılıklar arasındadır. Onlarınkisi açlıkla, susuzlukla ve dar bir alana sıkışmışlıkla sınanmanın ta kendisidir. O ortamın, yüksek gerilimli, kırıcılığa, yıkıcılığa açık olacağı öngörülemez değildir.
Nitekimde içlerinden bazılarının, biz zaten ölmüşüz, denilen türden tavırlar sergileyenler çıktığı gibi sevdiklerine kavuşma umuduyla dopdolu olanlar ise çoğunluğu oluşturmaktadır.
Maden kasazı için kurtarma hareketine devlet ve hükümet de önemle eğilmiştir. Bütün bir ulus merak içindedir. Olay ülke gündeminin başat konusu olup çıkmıştır. Çalışma Bakanı maden ocağının başındadır. Olağanüstü bir çaba söz konusudur. İşçilere eğer yaşıyorlarsa bir ân önce ulaşma başat amaç olmuştur. O konuda kararlı bir tavır vardır.
Göçük içindeki yaşamın ise düzene sokulması gerekmektedir. İşte o önderliğe de birileri soyunmuştur. “Yaşam Odası” olanaklarını değim yerindeyse kılı kırk yararak; ne bir eksik, ne bir fazla olmaksızın bölüştürmeye büyük özen gösterir. Aç gözlülüğe ve fırsatçılığa hiç göz yummaz. Azınlık kimliği ile hep itilmiş, kakılmış birilerini de efelenenlerin elinden çekip alır. Kurtarılma umutlarını yitirenlerin bağırıp çığırmalarının önüne geçer. Zaman zaman daralsa da üstesinden gelir. Sağ duyusu hep ön alır; yaşamdan yana olan öncelik onda daha baskın çıkar. Her tür çılgınlığa kalkışma olasılığı hiç de yabana atılamayacak olan o madenci arkadadaşlarına da sözünü geçirir.
Y
aşama, dostlara, en başta da ailelere olan öncelikli bağ madencileri yaşama sımsıkı tutunmalarında başat etkendir.
Yaşama zorlukları da her geçen saat, gün arttıkça artmaktadır. Öylesi bir aşamada da o 33 kişinin yaşama tutunmasında önderlik eden kişi, hep işin içinde olmayı yeğler.
Yeryüzünde ise hummalı bir çalışma en yetkili kişi önderliğinde sürdürülür. Madenci aileleri de o çalışmaların yapıldığı alan yakınlarına alınırlar. Bekleyiş heyecanla sürer. Hükümet yetkilisi Çalışma Bakanı’da halkçı tutum ve yaklaşımıyla büyük çaba içindedir. Beklenmeyen türlü aksamalar onu yolundan döndüremez.
Sonunda da madencilere binbir güçlükle açılan sondaj deliğiyle ullaşılır; iletişim kurulur, yaşamsal destek ulaştırılır. Üstteki bu başarının arkası da gelir, başka başka yerlerden de destek sağlanır. Kurtarma işi haftalar alır. 69. günün sonunda her bir madenci tek tek bedenlerinin ancak sığabildiği o yeni açılmış olan sondaj deliğinden yukarı çekilerek çıkartılırlar; mutlu sona öylelikle ulaşılır. Aileler de, ülke de, hükümet de derin derin bir soluk alıp verir.
Ben o kurtarmayı sinemaya uyarlanmış filminden baştan sona izledim.
Üzerinde önemle durmak istediğim boyutuma yeniden döneyim. O maden işçilerine yerin dibinde önderlik eden kişi bir çavuş (!)eskisidir. O uzgörü sahibi bir oyun kurucudur(!).
O kişiler özeldirler. Her bir olay çıktığında o türden kişileri görürsünüz; ön almaktan çekinmezler.
Asıl diyeceğime geleyim; 20 küsür yıldır bu köşelerde yazıyorum. “Ne kazanıyorsun, eline ne geçiyor?” denildiği olmuyor mu sanıyorsunuz? Alın size anlaşılır nitelikte bir açılım; bizi kimse yönlendirmez; buyruğu ise asla kaldıramayız. Özgür düşüncemizle gidişata ne katkı sağlayacaksak onu ortaya koyarız.
Söz konusu bu boyuta daha nasıl değinilir de anlaşılması sağlanır diye başka yazılarımda da elbet ele almayı sürdürürüm. Bu kez yetinme ölçütüm böyle olsun.
Herkese iyi haftalar…
_______________
(*) Şili’deki 33 Madenci 69 Gün Sonra Nasıl Kurtarıldı?
