Köşe Yazarı Elif Nur DEMİRCİ
Demir Eksikliği Anemisi
Demir eksikliği dünya da en sık karşılaşılan kansızlık türüdür. Toplumda kansızlık olarak bilinen demir eksikliği anemisidir. Demir, kırmızı kan hücrelerine rengini veren oksijenin kanda taşınmasını sağlayan hemeglobinin temel yapısında yer alır. Bu nedenle akciğerden alınan oksijenin hemoglobine bağlanarak dokulara aktarılmasında önemli rol oynar. Vücutta yeteri kadar demir alınmadığı zaman demir eksikliği anemisi görülür. Demir eksikliği anemisinde kan hücrelerinin sayısı azalır, hemoglobin sayısı düşer. Demir deposu kalmadığı için serumdaki ferritin azalır. Kan bulgularına göre demir eksikliği anemisi tanısı konur. Dünya genelinde kadınların %35’i erkeklerin %20’i ve hamilelerin %50’sinde demir eksikliği anemisi görülür. Demir eksikliği anemisinde kanın oksijen taşıma kapasitesi azaldığı için kansızlık, baş dönmesi, yorgunluk,konsantrasyon bozukluğu, iştahsızlık, sinirlilik hali, ellerde ve ayaklarda uyuşukluk, tırnakların incelmesi, saçların dökülmesi, kısa ve sık nefes alıp verme gibi belirtiler görülür. Bu tür anemide bağışıklık sisteminde de yetersizlikler görülür. Demir eksikliğinin birçok nedeni vardır. En sık karşılaşılan nedenlerinden biri yanlış beslenme tarzı ile yetersiz demir alımıdır. Diyetin daha çok tahıllara dayanması ve etin diyette çok az kullanılması da bireyin demir gereksinimini karşılanamamasına neden olabilir. Gebelik, emzirme, büyüme çağındaki çocuklar, düşük doğum tartılı ve erken doğan bebeklerde demir gereksiniminin fazla olması ve diyet ile bu ihtiyacın karşılanamaması da demir eksikliği anemisine yol açar.demir eksikliğine neden olan bir başka durum çay ve kahve tüketiminin fazla olmasıdır. bu bireylerde demir bağırsaklar tarafından yeterince emilemez. Küçük çocuklarda demir kaynağı besinlerin yeterli olarak verilmemesi de demir eksikliği anemisine neden olur. peki demir eksikliğine ne iyi gelir? İyi pişirilmiş kurubaklagillerin demir içeriği ve emilim oranı tahıllardan fazladır. Demir eksikliği anemisi olan bireylerde emilim oranı daha da yükselmektedir. Kırmızı etin demir içeriği beyaz etten fazladır. Yumurtada bulunan fosfotin, demir emilimini düşürür. Üzüm ve diğer meyve sularının yoğunlaştırılması ile yapılan pekmez, kurumeyveler, yeşil sebzeler, kurubaklagiller, fındık, fıstık, susam gibi besinler demir açısından iyi kaynaklardandır. Yemeklerle birlikte tüketilen C vitamini demir emilimini arttırır. Ayrıca mayalama işlemi tahıllardaki fitatların parçalanmasına neden olarak demir emilimini arttırmaktadır.
