Köken, Likya Yolunun Öneminden Bahsetti
Seydikemer Kaymakamı Muammer Köken geçtiğimiz günlerde Likya Yolu’nda incelemelerde bulundu.
İncelemelerinin ardından Likya Yolu ile ilgili olarak yazılan eserleri de inceleyerek değerlendirmede bulunan Seydikemer Kaymakamı Muammer Köken; “Fethiye’den başlayan ve Teke Yarımadası’nın kıyı kesimini takip ederek Antalya’ya kadar uzatılan turistik yürüyüş güzergahı bugün “Likya Yolu” olarak tanımlanmaktadır. Aslında 1999 yılında ilk kez Kate Clow tarafından bir rehber kitap halinde yayınlanan bu yürüyüş güzergahı ile tarihi Likya Bölgesi yol ağı örtüşmemektedir. Likya Yolu olarak tanımlanan söz konusu güzergah daha çok doğa yürüyüş parkurlarını oluşturmaktadır. Bunun içerisinde tarihi yerleşimleri birbirine bağlayan parkurlar çok az yer bulmuştur. Günümüz otobanları ya da devlet karayolları niteliğinde tasarlanan ve antik Likya kentlerini birbirine bağlayan Likya Bölgesi yol güzergahı M.S. 43 yılında Patara’da dikilen Likya Yol Klavuz Anıtı’nda vurgulandığı gibi, batıda Kaunos doğuda Antalya’ya kadar ulaşmaktadır. Bahsi geçen bu Likya Bölgesi yol güzergahı sadece kıyı kentlerini değil aynı zamanda dağlık Likya bölgesi yerleşimlerini de kapsamaktadır. Ancak burada da eksiklikler gözlemlenir; örneğin küçük yerleşimler veya ara yol bağlantıları Likya Bölgesi yol güzergahında vurgulanmamıştır.
Dünyanın en eski ve önemli düzlüklerinden biri olan Xanthos Vadisi ve yakın çevresini kapsayan Seydikemer İlçesi konumu itibariyle ayrıcalıklı bir duruma sahiptir.Xanthos Vadisi’nin ünü Homeros’un İlyada Destanı’na konu olmuşluğuna da dayanır.Ünlü ozan Homeros bu destanda Troya savaşlarına katılan ve kahramanca mücadele eden Likya ordusunun anavatanını Xanthos Vadisi olarak tanımlamıştır. Anadolu yerleşim tarihinde önemli bir konuma sahip Likya Bölgesi kentlerinden Tlos, Pınara, Letoon, Sidyma, Araxa ve Oionanda antik yerleşimleri geçmişte olduğu gibi bugün de Xanthos Vadisi’ni sımsıkı çevrelemektedir. Bunlardan başka Patara, Xanthos, Telmessos ve Kadyanda gibi Likya Bölgesi’nin diğer önemli yerleşimleri Seydikemer İlçesi’nin tarihi komşularındandır.
Patara’da dikilen Likya Yol Kılavuz Anıtı’nda Xanthos Vadisini çevreleyen kentleri birbirine bağlayan yol güzergahları açıkça belirtilmiştir. Antik kentleri birbirine bağlayan söz konusu tarihi-kültürel güzergahlar aynı zamanda bugün doğal yürüyüş yollarını da oluşturmaktadır. Diğer yandan Likya Yol Kılavuz Anıtı’na göre Likya Bölgesi yol ağı yedi farklı güzergahtan Tlos’a bağlanmış; güneyde Xanthos’tan, güneybatıda Pınara’dan, batıda Telmessos’tan, kuzeybatıda Kadyanda’dan, kuzeyde Araxa’dan, kuzeydoğuda Oinoanda’dan ve doğuda Choma’dan gelen ticari yollar Tlos’da kesişmiştir.
Likya Yol Klavuz anıtında belirtilmeyen yeni yol güzergahları da tespit edilmiştir . Örneğin Cemalanı yerleşimi Akdağların yamaçlarından gelen farklı yayla yollarının kesiştiği önemli bir kavşaktadır. Yerleşim alanının jeopolitik önemi antik çağlarda da bilindiğinden burada Tlos Antik Kenti’ne bağlı küçük bir askeri yerleşim oluşturulmuştur. Böylece Tlos’dan gelip Cemalanı’ndan Kastabara (Darıözü), Kerdebota (Girdev), Choma (Elmalı) ve Komba (Gömbe) istikametine giden yayla yolları kontrol altına alınmıştır. Gerçi Yol Kılavuz Anıtı’nda Tlos’dan gelip Choma istikametine giden yayla yolu Kastabara üzerinden geçtiği özellikle vurgulanmıştır. Anıtta belirtilen Kastabara yerleşiminin Darıözü Yaylası ile aynı olduğu da bilinmektedir. Dolayısıyla Tlos Antik Kenti’nden gelip Cemalanı üzerinden Kastabara, Kerdebota ve Komsa istikametlerine giden yayla yolları Yol Klavuz Anıtı’nda belirtilen Likya’nın ana yol güzergahları içerisinde yer almamıştır. Benzer bir durumla Tlos Antik Kenti’nin güney yönünde karşılaşılır. Tlos’dan başlayan ve güneydoğudaki Bağlıağaç ve Arsa yerleşimlerini birbirine bağlayan yol Kemer Mevkiini aşarak Neisa Antik Kenti’ne (Sütleğen) ve oradan da Komba’ya (Gömbe) ulaşır. Her ne kadar Likya Yol Klavuz Anıtı’nda belirtilmemiş olsa da, bir yandan Cemalanı’ndan diğer yandan ise Kastabara yerleşiminden gelen ve Komba istikametine giden yol güzergahlarının olduğu gözlemlenmiştir. Dağlık alanın topografik yapısı incelendiğinde söz konusu güzergahların Taşkuzluk Yaylası üzerinden geçtiği görülür. Dolayısıyla Taşkuzluk Yaylası’nda bir kaya kabartmasının bulunması tesadüfi ve şaşırtıcı olmamalıdır. Böyle bir kabartmanın bu bölgede bulunması ancak buradan geçen bir antik yol güzergahı ile açıklanmaktadır.
Doğal Ve Kültürel Peyzaj Yapısı Işığında Seydikemer İlçesi Likya Yolu Alternatif Güzergahları bulunmaktadır.
Bu alternatif güzergahlar arasında;
Seydikemer, Alaçat, Kabaağaç (Tarihi Kalıntılar), Gökben (Tarihi Kalıntılar), Bozyer, Esenköy, Karaçulha, Fethiye (Telmessos)
Alaçat, Kabaağaç (Tarihi Kalıntılar), Minare (Pınara), Eşen, İzzettin, Dodurga (Sdyma), Boğaziçi
Seydikemer, Girmeler (Mağara ve Tarihi Kalıntılar), Kadıköy (Höyük ve Tarihi Kalıntılar), Kayadibi (Saklıkent Kanyonu), Palamut, Çavdır, Kınık (Xanthos)
Seydikemer, Girmeler (Mağara ve Tarihi Kalıntılar), Güneşli, Yaka (Tlos)
Yaka (Tlos), Bağlıağaç(Tarihi Kalıntılar), Arsa(Mağara-Tarihi Kalıntılar), Çamlıköy, Yuvacık, Sütleğen (Neisa), Gömbe (Komba), Elmalı (Choma)
Yaka (Tlos), Bağlıağaç, Gırgıl Yaylası, Cemalanı Yaylası (Tarihi Kalıntılar) Yaka (Tlos), Kayacık, Zindan (Tarihi Kalıntılar), Cemalanı Yaylası (Tarihi Kalıntılar), Taşkuzluk Yaylası (Tarihi Kalıntı), Gömbe (Komba), Elmalı (Choma)
Yaka (Tlos), Kayacık, Dereköy (Köristan Tarihi Kalıntılar), Söğüt, Darıözü Yaylası (Kastabara), Taşkuzluk Yaylası (Tarihi Kalıntı), Gömbe (Komba), Elmalı (Choma)
Yaka (Tlos), Kayacık, Dereköy (Köristan Tarihi Kalıntılar), Tezli Yaylası, Girdev Yaylası (Kerdebota), Seki (Oinoanda)
Seki (Oinonada), Yayla Esenköy, Çaltılar (Höyük-Tarihi Kalıntılar), Dirmil (Drimili) Gölhisar
Seydikemer, Atlıdere (Tarihi Köprü), Ortaköy, Üzümlü (Kadyanda), Fethiye (Telmessos)
Seydikemer, Atlıdere (Tarihi Köprü), Ortaköy, Ören (Araxa), Paşalı, Söğütlüdere (Eşen Nehri Başlangıcı) güzergahları yer almaktadır.”dedi.
Haber / Foto. Hakan Çelikdemir
