Beslenme alışkanlıklarımızın değişmesi , mayalı ve lifli posalı yiyecekler yerine paketlenmiş ve hazır fast-food tarzı beslenme ve beraberinde gelişen bağırsak flora değişiklikleri , su tüketiminin ihmal edilmesi , hareketsiz yaşam ve çalışma koşulları , sosyal ve çevresel stres faktörlerinin artması , gereksiz ilaç tüketimi ve yan etkileri nedeniyle toplumda kabızlık ve bağırsak sorunları giderek artmaktadır. Anlaşılacağı üzere aslında kabızlığın nedeni büyük oranda önlenebilir ve psiklojik nedenlere bağlı olarak ortaya çıkmaktadır. Daha az oranda ise organik nedenlere; troidhastalıkları , uzun bağırsak sendromu vs bağlıdır ve göreceli olarak daha kolay tedavi edilebilmektedir. Sorunun nedeni multifaktöriyel ise çözümü de o oranda zor ve süre alıcı olabilmektedir.
Kabızlık, alışılmış olandan daha az sıklıkta ve sert dışkılamadır. Kabızlık, akut ve kronik kabızlık şeklinde değerlendirilir. Akut kabızlıkta diyet önerileri ve bağırsakların boşaltılması genellikle yeterlidir. Kronik kabızlık ise daha komplike olup hekim muayenesi ve tetkikler ile ayırıcı tanısı yapılmalıdır. Tedavinin amacı; bağırsaklardaki mevcut dışkının boşaltılması, tekrar dışkı birikiminin önlenmesi ve düzenli barsak hareketlerinin sağlanmasıdır. Bu amaçla çocuk normal dışkılama alışkanlığının kazandırılması amacıyla kahvaltı ve akşam yemeğinden sonra 10 dakika süre ile tuvalete oturtturalabilir. Ayrıca varsa anüsteki çatlaklar tedavi edilmeli , kakasının yumuşak kalması için başlangıçta diyet yanında ilaç tedavisi de planlanlanabilir . Bu tedavinin bazen aylarca çocuğun ağrısız dışkıladığı görülünceye kadar devam edilmesi gerekebilir . En çok yapılan yanlış,tedavinin erken kesilmesidir. Bebeklerde görülen kabızlıkta gliserinli fitiller yararlı olabilir, ancak sık kullanılmamalıdır. Tuvalete oturtma pozisyonunda ayaklar ve topuk tam olarak yere basacak şekilde olmalıdır , çocuk klozet oturağı kullanılmalıdır ve günlük hareket arttırılmalıdır.
KABIZLIKTA DİYET : Yüksek protein ve yüksek kalsiyumlu diyete yol açan fazla süt alımı önlenmelidir. Sabah aç karnına ballı su veya ılık su içilebilir.Lifli gıda alımı arttırılmalıdır. Lifli gıdaların arttırılması ile gaz ve karında şişlik gibi şikayetler de azalır. Bol sıvı alınmalı,ev yapımı meyve suyu alımı desteklenmelidir. Özellikle büyük çocuklarda kayısı, armut ve erik suları dışkıyı yumuşatabilir.
Ispanak, pırasa, enginar, yeşil fasulye, kuru kayısı, kuru incir, kuru erik, hurma liften zengin gıdalardır. Özellikle patlamış mısır çocukların severek yediği çok iyi bir lifli gıdadır. Normal ekmek yerine kepekli ya da çavdardan yapılmış ekmekler, ayran, probiyotikli yoğurt, kahvaltıda mısır gevreği, yulaf ezmesi vb. tahıl ürünleri tüketilmelidir .Her gün kayısı, erik, kuru incir marmeladı veya kompostosu tüketilebilir. Her gün dört porsiyon sebze ve meyve yenilmesi faydalı olacaktır (örnek: 2 armut, 2 tabak sebze yemeği gibi). Haftada en az 2 kez kuru baklagil yenilmeli (nohut, mercimek vb.). Kabuğu ile yenebilen meyve ve sebzeler kabuklu tüketilmeli (elma, salatalık gibi). Bol su ve sulu gıdalar alınmalıdır. Yulaflı, tahıllımüsli gibi lifli gıdalar tüketilebilir.
SAKINILMASI GEREKEN GIDALAR :Makarna, pilav, şehriye, nişastalı gıdalar, pirinç , peksimet , lop yumurta , beyaz un içerikli gıdalar , çilek, muz, elma, kızılcık , patates, havuç , kuru gıdalardan sakınılmalıdır .
Tedavideki başarının sırrı düzenli ve uzun süreli diyete uyulması , su ve sıvı tüketiminin arttırılması , hekim kontrolunda tedavinin uzun süreli planlanması , günlük tuvalet alışkanlığının kazandırılması ile mümkün olabilecektir.
Bağırsaklarımız sağlıklı ise mutluyuz demektir …
Dr Selami Önder
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkalrı Uzmanı
