Hoşgeldiniz  
..................................................................................

Kitapları Arasında Ölmeye Yatan Yiğit Devrimci:  Dr. Reşit Galip

3. Güngör Berk | 05 Mart 2020 | KöşeYazar A- A+

Kitapları Arasında Ölmeye Yatan Yiğit Devrimci: 

Dr. Reşit Galip

Prof. Dr. Esmeray Acartürk٭

Reşit Galip 1893 yılında Rodos’ta doğdu. Askeri Tıbbiyeye 1911 yılında girdi, 1917’de mezun oldu. Türk Ocaklarının temelini 1912’de attı. Tıbbiye öğrencisiyken “Hakikat” adlı bir gazete, “Ferdayı Temmuz” adında bir dergi ve “Sivrisinek” adlı karikatür dergisini çıkardı. İstanbul’da çıkan çeşitli gazetelerde de yazıları yayımlandı. Öğrenciyken gönüllü olarak Balkan Savaşı’na katıldı. Ardından Çatalca ve Kafkasya Cephelerinde savaştı ve madalya aldı. Kafkas Cephesi’nde vereme yakalandı ve ne yazık ki ölünceye kadar da bu hastalıkla savaştı. I. Dünya Savaşı sonunda İstanbul’da kurulan “Köycüler” adlı cemiyete katılan Reşit Galip, daima yenilenmesini ve çağdaşlaşmasını istediği tıp fakültesinde Akil Muhtar Hoca’nın yardımcısı olarak çalışırken hiç düşünmeden bu görevi bıraktı ve “Köycü Doktor” olarak Kütahya’ya gidip Milli Mücadeleye katıldı.1

Çeşitli yerlerde görevler üstlenen Reşit Galip sağlığına iyi gelir düşüncesiyle ılıman iklimi olan Mersin’e taşındı.  Mersin’de Türk Ocağı Başkanı ve hükümet doktoru olarak çalışırken “Yeni Mersin” gazetesinin başyazarlığını üstlendi ve “Yeni Adana” gazetesinde de yazıları çıktı. Bu gazetelerde Anadolu’nun ve Türklüğün kurtarılması için temel sorunun köylere hizmet götürmek ve köylüyü eğitmek olduğunu sürekli olarak vurguladı.

Mustafa Kemal ile de 1923 yılında Mersin’de tanıştı. Konuşmasında “Gazi! Sen bu milletin yalnız müncisi(önder), yalnız bir halaskarı (kurtarıcı) ve yalnız bir kahramanı değilsin, sen daha çok büyüksün, sen bu milletin bir ferdisin. Senin en birinci büyüklüğün bu milletin bir ferdi olmakla iktifa (yetinme) ve iftihar(övünme) etmekliğindir” diyerek, her şeyden çok milletinin ferdi olmakla övünen Mustafa Kemal’in yüzünde güller açtırdı ve yüreğini kazandı. Bu tanışıklık Reşit Galip’e ikinci dönem Aydın milletvekilliğini getirdi ve sonra da 39 yaşında Milli Eğitim Bakanı oldu (1932).1

Reşit Galip bakanlığı sırasında öncelikle öğretmen maaşlarının genel bütçeden ödenmesini sağladı. İlkokuldan başlayarak öğrencilere Atatürk ilkelerine bağlılık ruhu aşılamaya yöneldi. Cumhuriyet 10. yılını doldururken 23 Nisan Çocuk Bayramında, bugün okullarımızdan karşı devrimci Cumhuriyet düşmanlarının ve Türklük kimliğiyle savaşarak onu ortadan kaldırıp milletten ümmet yaratılması konusunda her türlü çabayı harcayan, okullarda ilahiler okutarak ülkemizi karanlığa götürmeyi hedefleyen, ama hâlâ laik Türkiye Cumhuriyetinden maaş almaya devam edenlerin kaldırdığı “Türküm, doğruyum, çalışkanım” diye başlayan ve “varlığım Türk varlığına armağan olsun” diye biten andımızı Cumhuriyet’in çocuklarına armağan etti.2

Atatürk çok zor olan üniversitenin düzene sokulması işini Dr. Reşit Galip’e vermişti. Reşit Galip’in kökten önlemleriyle Darülfünunu üniversite haline dönüştürüldü. Abdülhamit’in 1903 yılında Haydarpaşa’ya sürdüğü Tıbbiyeyi de 30 yıl sonra yeniden Beyazıt’a taşıdı. Profesörlerin üniversitede kalabilmeleri için yayın yapmaları ve bilimsel nitelik taşıyan kitaplarının olması koşulunu getirdi. Nazilerden kaçan ünlü bilim adamlarıyla Türkiye’de çalışmaları için anlaşma imzaladı. Çağdaş bir kişiliğe sahip, zorluklardan korkmayan, düşünen ve düşündüğünü de yapan Reşit Galip milli ve yerli bir üniversite değil, 100 yıla yakın bir zaman önce, kısa zamanda, adına uygun, evrensel bir üniversitenin kuruluşunu sağladı. Bazı öğretim üyeleri hızlı gelişen bu yenilenme hareketine karşı çıktı. Devrimci ve eylemci bir ruh taşıyan, Atatürkçü düşünce sistemi ve devrimlerinin yılmaz bir savunucusu olan, Cumhuriyet ve devrimler söz konusu olduğunda Atatürk’e bile karşı çıkan Reşit Galip “ Mustafa Kemal inkılap sistemi milli hayat için faydalı ve makul olduğuna kanaat getirilen işlerin derhal ve hamlelerle yapılmasını öğretir. Biz de O’nun mektebindeniz…” dedi ve yoluna devam etti.Kadro dışı kalan medrese kalıntısı öğretim üyeleri ve günümüz karşı devrimcilerin ataları ayağa kalktı. Reşit Galip bakanlıktan istifa etmek zorunda kaldı. Zaman içinde eğitimin başına geçen karşı devrimciler tarafından önce yavaş yavaş sonra da gittikçe artan bir hızla, evrim kuramının kitaplardan çıkarıldığı, dinsel konuların ön plana getirildiği ve bilimsel konuların çok azaltıldığı bir temel eğitimden geçen öğrencilerin Reşit Galip tarafından bize armağan edilen çağdaş üniversiteler yerine medreselerde eğitim alacakları bir yola girildi.

Doktor olarak da çalışmalarını yurdun çeşitli bölgelerinde yürüten Reşit Galip sıtma mikroplarının boyanması için yeni bir yöntem buldu. “İnsan Bedeni”, “Dört Azgın Canavar”, “Çocuk Bakımı” adlı kitapları yazdı. Yabancı dilden Türkçeye bir tıp kitabı çevirdi.1 “Gerçi ancak geçinmek için para kazanıyoruz. Köylünün ve halkın zararına servet edindiğimiz yoktur. Fakat bu hekimlik bana dilencilikten beter geliyor. Burada ücretsiz tedaviye gücümüz olabilseydi mutluluğumuz sınırsız olacaktı” diyen ve bugün de her konuda örnek alınması gereken, mert ve insancıl bir kişiydi Reşit Galip.

Cumhuriyet döneminin idealist (ülkücü) Tıbbiyelisi Dr. Reşit Galip üniversite reformunu gerçekleştirme yanında, Türk Dil Kurumu, Türk Tarih Kurumu ve 1931’de Türk Ocaklarının kapatılmasından sonra Halkevlerinin kurulmasında önemli rol oynadı.Milli Eğitim Bakanlığı sırasında arkeoloji ve müzecilik çalışmaları hız kazandı. “Türk Tarih Arkeologya ve Etnografya” dergisinin çıkmasına öncülük etti. Evindeki çok büyük kitaplıkta saatlerce tarih konusunda araştırmalar yaptığı biliniyordu. Atatürk’ün ortaya koyduğu “Türk Tarih Tezi” fikrinin başta gelen savunucusu oldu. Dil çalışmalarına da büyük destek verdi. Birinci Dil Kurultayının (1932) açılış konuşmasında “Türk dili henüz gerçek kimliğini bulmadı. Onu sevgi ve sevecenlikle kucaklayın. Onu yeniden ana sütü ile emzirerek; yeni, coşkun, ölümsüz yaşama eriştirin…”. demişti.1 Bakan olduktan sonra da tarih konularıyla ilgilenmeye devam etti ve ilk ulusal arkeolojik kazıyı başlattı.2 Anadolu Medeniyetleri Müzesi de onun bakanlığı döneminde tasarlandı. Reşit Galip içinde bir devlet kütüphanesi, bir devlet müzesi ve bir de bilimler akademisinin bulunduğu bir kültür merkezi tasarısı hazırlanmasını ve bu merkezin Ankara’da Atatürk devrinin bir anıtı olarak yapılmasını istemişti ancak, tasarının gerçekleştiğini göremedi.Zaten O’ndan sonra bu tasarı gerçekleşmedi.

Verem üzerine akciğer yangısı da eklenince bedeninin savaş kazanacak gücü kalmadı. Atatürk’ün “Hem doktordur, hem hukuk doktorudur, hem siyaset doktorudur, hem edebiyat doktorudur ve güzel arkadaştır” diye anlattığı Dr. Reşit Galip öleceğini anlayınca demir karyolasını kütüphanesine taşıttı ve orada 6 Mart 1934’de 41 yaşında öldü.Öldüğü zaman cebinde sadece 5 lirası vardı. Yıllar önce Tıp Fakültesi öğrencisiyken Reşit Galip’ten kitap parası isteyen ve cebindeki 30 liranın 25 lirasını, daha fazla olmadığı için, özür dileyerek fakir öğrencisine veren büyük insan hiç unutulmadı. Yıllar sonra o öğrenci Dr. Ahmet Şevket Elman hazırladığı kitapta şöyle demişti: “Reşit Galip kitapları arasında öldü; basit bir yatak içinde, kitaplara gömülü bir insan vücudunun duran kalbi; onun işleyen kafasının ve büyük hatırasının ufuklarında sessiz bir fazilet taşıyacak!” 5

O’nun kısacık ömründe ülkesi için yaptığı büyük işleri iki sayfaya sığdırmamız olanak dışıdır. Bugün hâlâ bizimle yaşayan yiğit devrimci Reşit Galip’i sevgiyle, özlemle, rahmetle anıyoruz.

Varlığımız Türk varlığına armağan olsun!

٭ADD Bilim Danışma Kurulu Üyesi

Kaynaklar

  1. Özata M. Atatürk ve Tıbbiyeliler. Umay Yayınları. 1. Basım. İzmir, 2007.
  2. İnan A. Atatürk Hakkında Hatıralar ve Belgeler. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları. 15. Basım. İstanbul, 2017.
  3. Hatiboğlu T. Jöntürklerden Sontürklere Tıbbiyeli. Otopsi Yayınları. İstanbul 2002.
  4. Egli A.N. Genç Türkiye İnşa Edilirken. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları. Ayhan Matbaası, 3. Basım, İstanbul, 2017.
  5. Elman A.Ş. Dr. Reşit Galip. Yeni Matbaa, Ankara, 1953.

562 Kez Görüntülendi.
Etiketler:
Yorumunuz
Konu hakkındaki görüşleriniz nelerdir?

*

code

*

EN SON HABERLER

Özel Reklam Alanı

* * * * * Oscar Rent A Car * * * * *

Fethiye’de Konaklama Fırsatı

Bu Kitabı Okumalısınız!

Bu Kitap Başucu Kitabıdır
DOLAR 7,6721
EURO 8,9373
BIST 1,1633
ALTIN 459,15

Çok Okunan Haberler

Haberlerin kopyalanması telif hakkı ihlalidir. © 2020 FETHIYE GAZETESİ Tüm Hakları Saklıdır.
Reklamı Gizle